AMAZON ÇİFTÇİLERİ YABANİ PİRİNCİN KÜLTÜRE ALINMASINI 4.000 YIL ÖNCE KEŞFETTİ

4.000 yıl önce Amazonlarda yaşamış çiftçiler, Avrupalı sömürgecilerin Amerika’ya gelmesinden çok önce yabani pirinci kültüre almayı, işlemeyi ve daha fazla üretmeyi keşfettiler.

İngiltere ve Brezilya’dan uzmanlara göre, eski Güney Amerikalılar daha büyük tanecikli pirinç mahsulleri yetiştirmeyi öğrendi ancak, araştırma gösteriyor ki 1492’den sonra yerli nüfusun önemli ölçüde yok edilmesiyle bu uzmanlık yok oldu.  

 

Erken pirinç çiftçilerinin Brezilya’nın Rondonia eyaletindeki Guapore Nehri yakınlarında bulunan geniş sulak alanlardaki bu başarısı, modern bitki yetiştiricilerine hastalığa daha az duyarlı ve Asya’daki pirinç türlerine kıyasla iklim değişikliğinin etkilerine daha fazla uyum gösterebilen pirinç mahsulleri geliştirmeleri konusunda yardımcı olabilir. Farklı pirinç türleri ilk önce yaklaşık 11.000 yıl önce Çin'in Yangtze Nehri bölgesinde ve yaklaşık 2.000 yıl önce Batı Afrika'da yetiştirildi.

 

Exeter Üniversitesi ve kısmen Avrupa Araştırma Konseyi tarafından finanse edilen çalışma ayrıca, Güney Amerika ovalarındaki geniş sulak alanların ve tropikal ormanların Güney Amerika yerleşimcileri için ne kadar önemli olduğunu gösterdi. Eski sakinler yiyecek için manyok, fıstık ve biber mahsulleri evcilleştirmeyi başardılar.

 

Arkeologlar, Güney Batı Amazon'daki Sao Paulo Üniversitesi önderliğindeki 2014 yılında sürdürülen kazılar sırasında bulunan on farklı döneme ait 16 mikroskobik bitki örneğini analiz etti.

 

Analizler sonucunda, daha yüksek rakımda bulunan yerleşim yerlerinden elde edilen örneklerde daha fazla fitolit ve bitki hücreleri tarafından üretilen sert, mikroskobik silika parçaları tespit edildi; bu, bölgede yaşayan insanların diyetinde pirincin daha fazla rol oynamaya başladığını ve zaman ilerledikçe daha fazla yetiştirildiğini gösterdi.

 

Farklı rakımlarda yetişen örneklerde kabuk, yaprak ve kök oranlarında farklılıklar gözlenmesi, bu da Amazon sakinlerinin zamanla daha verimli hasatçılar haline geldiğini ve bu durumun yerleşmeye daha fazla tahıl ve daha az yaprak getirdiğini göstermektedir. 4.000 yıl önce bu bölgede yetiştirilen, Oryza sp. adı ile bilinen pirinç türünün, Güney Amerikalılar tarafından bölgede yetiştirilen yabani pirinç  türleri ile karşılaştırıldığında çok daha büyük olduğu görülmektedir. Bölgenin en az 10.000 yıl boyunca yerleşim gördüğü bilinmektedir.

 

Araştırmayı yürüten, Exeter Üniversitesinden Prof. Jose Iriarte : “Bu çalışma, Güney Amerika’da yabani pirincin kültüre alınarak, ilk kez yetiştirilmeye başladığını göstermesi bakımından bir ilktir. İnsanların yetiştirdiği daha da büyük bitki tohumları bulduk. Mısır, palmiye meyveleri, mısır ve tarçın elması gibi kültüre alınmış ve alınmamış bitkiler yiyor olsalar da, nehir kenarlarında yetiştirilmeye başlanan yabani pirinç önemli bir besin kaynağıydı. İklimin daha nemli ve sulak alanların genişlediği bir dönemde, diğer kaynaklar dağınık ve kıtken, sel baskınının zirvesinde olgunlaşan bu kritik mevsimsel kaynak, Monte Castelo sakinlerinin daha fazla pirinç yetiştirmeye başlamalarına sebep oldu.” dedi.

 

Amerika’da, Orta-Holosen’de pirincin kültüre alınması Nature Ecology dergisinde, Exeter Üniversitesinden Lautaro Hilbert ve Jose Iriarte, Amerika Üniversitelerinden Elizabeth Veasey, Carlos Augusto Zimpel, Eduardo Goes Neves ve Francisco Pugliese, Sao Paulo Üniversitesinden Francisco Pugliese, Northumbria Üniversitesinden Bronwen S. Whitney ve Universidade Federal Oeste de Para'dan Myrtle Shock tarafından yayımlanmıştır.

 

Kaynak: https://www.heritagedaily.com