ANTİK ÇAĞ MOZAİKLERİN MATEMATİK

Mersin Aydıncık Ortaokulu Proje Öğrencileri Nevin Gözmen (8. Sınıf ) ve Aylin Gülten Üredi (8. Sınıf ), Proje Danışman Öğretmeni Turhan Bulut başkanlığında ilginç bir araştırma konusu belirleyerek Antik Çağ mozaiklerinde matematiğin izini sürdü.

Projenin amacının, geometrinin çokgenler konusu ile ilgili özgün bir araştırma yapmak ve ulaşılan sonuçları sergileyerek paylaşmak olduğunu belirten Bulut, proje fikrinin ortaya çıkışıyla ilgili olarak: “Ağaç yaşken eğilir, çocuklara arkeolojiyi sevdirmeyi ve okulumuzda arkeoloji ile ilgili farkındalık oluşturmayı istedik. Böylece, tarihimizi koruma güdüsünü kazanmalarını ve ileriki dönemlerinde akademik anlamda çalışmalar yapmaları için onları özendirmeyi amaçladık. Bu yaşlarında çalışmalarını yayınlama fırsatı bulabilirlerse bu arzumuza bir adım daha yaklaşmış olacağız. Böylelikle tüm öğrencilerimiz için bir model olabilirler” açıklamasında bulundu. “Projenin kararlaştırılması aşamasında beyin fırtınası ve tartışmalar yaparak, düşünce ve görüşlerimizi paylaştık. Böylece projenin ana fikri ortaya çıktı. Proje bankası, ilgili proje katalogları ve internet arama motorları üzerinden yaptığımız araştırmalarda projemize benzer bir çalışmaya rastlamadık. Böylece bu fikir üzerinde karar kılarak planlamasını yaptık. Veri toplama aşamasında gözlem tekniği kullanmanın yanı sıra, ilçemizde yürütülen mozaik kazılarında çalışan kazı ekibiyle görüşerek bilgi aldık. Yakın çevredeki müzeleri ve kazı bölgelerini gezerek resimler çektik. Ulaşımı güç bölgelerdeki mozaikleri ise internet ve kataloglardan tespit ederek çalışmalarımızı sürdürdük. Mozaiklerdeki kodlamaları daha iyi anlayabilmek için geometrik şekiller kullanarak mozaikler oluşturduk. Bu çalışmalar yıllık proje çalışma planı çerçevesinde belirlenen saatlerde aşama aşama gerçekleştirildi ve eş zamanlı olarak projenin sunumu hazırlandı. Çalışmalarımızın sonucunda tahminlerimizde yanılmadığımızı gördük.” Ülkemizde birçok örneği bulunan, Antik Çağa ait mozaik eserlerde geometrik kodlamaların ve birçok mozaikte aynı olduğunu tespit ettiklerini ve kodlamaların mozaiklerde kullanılan geometrik şekillerin kenar sayıları dikkate alınarak oluşturulduğunu ifade eden ekip, bu mozaikleri orijinal kodlamalarıyla kendilerinin de yaparak daha iyi inceleme fırsatı bulduktan sonra okullarında sergilediklerini ve projenin dikkat çekmesinden dolayı duydukları memnuniyeti dile getirdi. Peki projenin sonuçları mozaiklerin matematiği ile ilgili neler aktarıyor? Bununla ilgili olarak Turhan Bulut şu açıklamada bulunuyor: “Yakın çevremizde ve Anadolu’nun değişik bölgelerinde yürütülen kazı çalışmaları sonucu gün ışığına çıkarılmış mozaiklerde kullanılan geometrik desenlerin rastgele bir düzenle kullanılmadığı sonucuna ulaştık. Samsun Arkeoloji Müzesinde sergilenen Amisos mozaiğinin ve Balıkesir ilinin Edremit ilçesinde bulunan Antandros mozaiğinin aynı kodlamayla (4,6,4,3) oluşturulması sayısız örneklerden biridir. Ayrıca her mozaikte, kullanılan geometrik şekillerin birer iç açılarının toplamı 360o olmaktadır. 4,6,4,3 kodlamasında kullanılan şekillerin (kare, düzgün altıgen, kare, eşkenar üçgen) birer açılarını toplarsak 90o+120o+90o+60o=360 o olduğu görülüyor. Bir başka örnek ise 8,8,4 kodlu mozaikte (proje resimlerinde yer almaktadır) düzgün sekizgen, düzgün sekizgen ve kare kullanılmış olmasıdır. Birer iç açılarını toplarsak 135o+135o+90o=360o sonucuna ulaşılır. Bu örnekleri çoğaltmak mümkündür.”