ATALARIMIZA AİT 1,8 MİLYON YILLIK DİŞLER BUGÜN İNSANLARIN %90’ININ NEDEN SAĞ ELİNİ KULLANDIĞINI AÇIKLIYOR

Fosil bulguları, insanlarda en az 1,8 milyon yıl önce beyin organizasyonu meydana geldiğini gösteriyor.

İnsanların %90’ı sağ elini kullanır ve bu bizi sol veya sağ elini kullanmada genel bir tercih yapmayan diğer primatlardan ayıran özelliklerden biridir. İnsan evriminde önemli bir rol oynadığına inanılan sağ el kullanmanın ilk kanıtları hakkında yapılan bir araştırma bu özelliğin ne zaman ve neden ortaya çıktığına dair ışık tutuyor. İlginçtir ki, ipuçları atalarımızın ellerinde değil dişlerinde bulunmuştur.

 

İnsan beyninin kabaca benzer iki yarıdan oluştuğu uzun zamandır bilinmektedir. Beynimizin sağ yarısı görsel-mekânsal odaklanmanın sorumlusuyken, sol yarısı dil ve motor becerilerini kontrol eder. Beyin işlevlerinin yanallaştırmasında, kullanılan el rol oynamış olabilir mi? Atalarımız tarafından yapılıp kullanılmış olan eski taş aletler bu konuda bazı ipuçları ortaya çıkarmaktadır.

 

 

Taş Aletlerin Kullanımı

 

En eski taş aletler 3,3 milyon yıl öncesine ait olup, Afrika’da yer alan Kenya’da bulunmuştur. İlk taş aletlerin yapımı yüksek beceri gerektiriyordu. Tekrarlanan ara-gereç yapımı süreçlerinden biliyoruz ki, planlama ve yürütmeden sorumlu beynin sol lobu bu süreçte etkindi. Aynı zamanda insanlar diğer türlere kıyasla alet yapma konusunda çoğunlukla sağ ellerini kullanmışlardı. Bunun nedeni büyük olasılıkla beynimizin sol ve sağ loblarının vücudun zıt taraflarındaki motorsal aktivitelerin hareketlerini kontrol etmeleri olabilir. Fakat bu ilişki basit ve açık değildir.

 

Peki, neden el kullanımını araştırmak için diş kullandılar? Cevap, fosil kayıtlarında, özellikle de atalarımıza ait, sağ ve sol kol kemiklerin birbiri ile eşleşmesinin nadirliğinde yatıyor. Sol ve sağ kısımları birbiri ile karşılaştırmadan, bir kişinin elle yapılan işleri tamamlarken hangi eli tercih ettiğini belirlemek için boyut ve şekil farklılıklarını incelemek imkânsızdır.  Öte yandan dişler, fosil kayıtlarında nispeten sağlam durumda kalma eğilimi gösterirler ve üzerindeki çizikleri koruyabilirler.

 

Daha önce yapılan bir çalışmada, araştırmacılar Neandertallere ait dişlerin ön tarafındaki çiziklere dikkat çekti. Araştırmacıların hipotezine göre: ana meteryal tek elde tutulmuş ve ön dişler arasında kavranmıştı. Diğer elindeki bir taş aletle ara sıra ana materyale vurarak şekillendiriyordu. Her darbe esnasında dişlerde çizikler oluşuyordu.

 

Bu eylemi tekrarlamak için uzman araştırmacılar ağız koruyucusu kullanarak bir deney yaptılar. Sonuçlar materyal sol elle tutulup sağ eldeki aletten darbeler aldığında dişler üzerinde sağa eğik çizgilerin oluştuğunu gösteriyor. Sağa eğik çizgiler bu nedenle sağ el kullanmanın iyi bir göstergesidir.

 

Böylece bu yeni araştırma -üst çene kemiği- Homo cinsimizin sağ el kullanımı için bilinen en eski kanıtını sağladı.

 

Bu çene kemiği 1,8 milyon yıl önce Afrika'da Tanzanya'yı dolaşan en eski insan atalarımızdan biri olan Homo habilis'e aitti ve Serengeti Ovası'ndaki Olduvai Gorge'da tespit edildi. Burası dünyadaki en eski arkeolojik izleri taşımasıyla bilinir.

 

 

Dişler Üzerindeki İzler

 

Araştırmacılar çenedeki ön dişlerin yüzünde bir dizi çiziklerin olduğunu tespit ettiler. Bu çizgileri araştırmak ve özellikle yönlerini belirleyebilmek için yüksek güçlü mikroskoplar ve dijital kameralar kullandılar.

 

İlginçtir ki tüm çizgilerin yaklaşık yarısı sağa eğikti. Sağa eğik çizgiler özellikle ön dişlerin dördünde yoğundu. Bu durum araştırmacıların, kişinin bu izlerin sağ eliyle oluşturduğunu iddia etmelerine yol açtı. Ayrıca, dört ön dişteki sağa eğilimli çiziklerin çoğunun, bir şeyler işleme aktivitelerinin odağı olduğunu öne sürdüler.

 

Bu Homo habilis çenesi önemlidir, çünkü fosil kayıtlarında sağ el kullanımı için en eski kanıtı sağlıyor. Ancak bu örnek, bir beyin organizasyonunun insanlarda en az 1.8 milyon yıl önce meydana geldiğini ileri sürdüğü için de önemlidir.

 

Bu beyin gelişimi, taş alet yapımı gibi kritik erken becerilere hâkim olmamızı sağladı ve potansiyel olarak da dil gelişiminin yolunu açtı. Dolayısıyla sağ eli kullanma, bir tercih olmaktan ziyade çok daha fazlası demek oluyor. 

 

http://www.ibtimes.co.uk/