DEŞTEPE HÖYÜĞÜ TAHRİP EDİLİYOR

Aydın kent merkezine 1.5 kilometre uzaklıkta bulunan Deştepe (Dedekuyusu) Höyüğü, modern yapılaşmanın altında eziliyor.

Cumhuriyet gazetesinin “Belediye imara açtı ‘Deştepe Höyüğü’ deşiliyor” başlıklı haberi on yıl kadar önce yayımlanmıştı. Yeniden gündeme gelen bu sorun, Aydın’da Geç Kalkolitik Çağ ve Tunç Çağının başına doğru yerleşilen, yörenin en eski höyüğünün yağmalanmasıydı.

 

Kimilerine peşkeş çekilen Deştepe Höyüğü çevresinde yapımına başlanan villaların yıkımını önlemek amacıyla kalkan görevi görmesi için, bir de ‘Höyük Camisi’ planlanmıştı.  İzmir 2 Numaralı Koruma Kurulu tarafından 1995’te 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilen bu höyük, daha sonra Aydın milletvekili ve Kültür Bakanı Atila Koç’un kurduğu yeni kurul tarafından 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı’na düşürüldü. Cumhuriyet gazetesindeki haber üzerine de caminin yeri değiştirilip, 200 metre öteye alınmış ve bu kültürel miras korunabilmişti.

 

Deştepe Höyüğü, şimdi de “Amerikan Kültür Koleji’nin” yapılanmasına açıldı. Önce çevredeki incir ve zeytin ağaçları kesildi. 1994’te kamulaştırılan bu yöre, sonra belediyeye devredildi. Ancak AKP'li belediye başkanı döneminde, inşaat arazisinin tapusu bir mimarın bürosunda "çaycılık" yapan bir kadına verildi!

 

James Mellaart tarafından saptanan Deştepe (ya da Dedekuyusu) Höyüğü ile ilgili, Hacettepe Üniversitesi Arkeoloji Profesörü Sevinç Günel, 2004 yılında bilimsel makalesinde şöyle yazmıştı: “Höyük üzerinde ele geçen seramik buluntuları gerek malzeme ve teknik gerekse form özellikleri açısından Kalkolitik Çağ, Erken ve Orta Tunç Çağlarına değin takip edilebilecek bir seramik gelişimi vermektedir.”

 

Prof. Dr. Günel höyüğün önemini ise şu sözlerle vurgulamıştı: “Büyük Menderes Ovası’nda doğal yol üzerindeki konumuyla Dedekuyusu (Deştepe) Höyüğü, bir taraftan doğu yönünde Batı Anadolu’nun iç kesimleri, diğer taraftan da batı doğrultusunda Ege dünyasıyla bağlantılarını kurabilecek konumuyla dikkati çekmektedir.”

 

Deştepe Höyüğü’nde yaşayan insanlar yüzlerce yıl sonra ikinci yerleşim yeri olarak bugünkü kente bitişik Tralleis antik kentine taşınmıştı. Bu kentten çıkan mimar Antemios, Miletoslu İsidoros ile birlikte İstanbul’daki görkemli Ayasofya Kilisesi’ni yapmışlardı.

 

cumhuriyet.com.tr