DÜN-BUGÜN: SMYRNA-İZMİR

Bu yazının ortaya çıkmasına 2017 Yılı Smyrna Antik Kenti Kazıları çerçevesinde Smyrna/İzmir Agorası Bouleuterion Caddesi sektörü kazılarında mezar buluntularına ulaşılması ve sözü edilen bu mezarların bulunduğu mevkinin bugün Mezarlıkbaşı adı ile biliniyor olması neden oldu. Bu noktadan hareketle, Araştırmacıların sıklıkla kullandığı bir yöntem olarak, mevcut yerel isimlerden (Toponimi) geçmişin anlamlandırılmasına yönelik değerlendirmeler yapmak üzere İzmir´de arkeolojik kazıları yürüttüğümüz alanlardaki yerel isimleri elde edilen arkeolojik bulgularla örtüştürmek istedik.

Bugün son 50 yılda İzmir Agorası olarak bilinen Smyrna Agorası'nın güneydoğu mevki Namazgah ve kuzeybatı mevki Mezarlıkbaşı adlarıyla İzmirliler tarafından bilinmektedir.

Smyrna/İzmir Agorası'nda sürdürülen arkeolojik kazılar Roma/Bizans İmparatorluğu’nun değişen idari, askeri ve ekonomik iklimi ile birlikte, 7. yüzyılda Agora'daki antik yapıların işlevlerini kaybetmesi durumu ile güvenlik sorunları birleşince, İzmirlilerin kendilerini güvende hissettikleri Kadifekale (Smyrna Akropolü) ve Liman Kalesi'nin (Hisar Cami Mevki) yakınındaki mahallelere taşındıkları görülmektedir. Antik yapıların yavaş yavaş terkedilmesi ve ıssızlaşması sonrasında Smyrna Agorası'nın önemli bir bölümü birkaç yüzyıl içinde mezarlığa dönüşmüştür. Nitekim Smyrna Agorası'nda 8. ve 9. yüzyıllara ait sikke tespit edilmemiş olması eski kentin merkezinin ıssızlaşması ile ilişkilendirilmiştir. 10. yüzyılla birlikte sikke buluntusu sayısının arttığı izlenecektir. Sikke sayısının artması Smyrna Agorası'nın bir yandan yavaş yavaş mezarlığa dönüşürken diğer yandan mezarlık çevresinde şekillenen kemik, seramik vb. atölyelerle bağlantılı olduğu değerlendirilmiştir.

 

Yazı: Akın ERSOY

Yazının tamamına Aktüel Arkeoloji Dergisi 60. sayısından ulaşabilir, okuyabilirsiniz.