DÜNYA KÜLTÜREL MİRASINA YENİ BİR ALAN

1400 yıl boyunca, 3000 ila 8000 arasında değişen nüfusa ev sahipliği yapmış, olağanüstü duvar resimleri ve sıva kabartmalarıyla Orta Anadolu’nun eşi benzeri olmayan yerleşmesi Çatalhöyük UNESCO Dünya Miras Listesinde. Günümüzden tam 9000 yıl öncesinin muazzam buluntularını saklayan, Neolitik Dönem imgelem dünyasının Orta Anadolu’daki temsilcisi olan Çatalhöyük UNESCO Dünya Miras Listesine kabul edildi.  

Orta Anadolu’nun Konya ili, Çumra ilçesinde yer alan Çatalhöyük 1958 yılında Kasım ayının soğuk bir gününde, James Mellaart, David French ve Alan Hall’dan oluşan bir ekibin yaptığı yüzey araştırmaları neticesinde bulunmuştur. Çarşamba Nehri kıyısına kurulmuş olan höyük, günümüzden 9000 yıl öncesine (MÖ 7400-6200), insanlık tarihinin en önemli aşamalarından birini temsil eden Neolitik Döneme tarihlenir. O güne kadar Anadolu’da Neolitik Dönemin var olmadığı düşüncesini yerle bir etmiş olduğundan, arkeoloji dünyası Çatalhöyük’ün keşfi ve olağanüstü buluntularıyla sarsılmış ve sanılanın aksine Anadolu’da oldukça gelişkin bir Neolitik yerleşmenin var olduğu kanıtlanmıştır.

İngiliz arkeolog James Mellaart başkanlığındaki ekibin 1961-1965 yılları arasında dört kazı sezonu boyunca yürüttüğü bilimsel çalışmalarla 100 ü aşkın yapı kalıntısı gün ışığına çıkarılmıştır. 1993 yılında ise İngiliz arkeolog Ian Hodder başkanlığında uluslararası bir ekiple yeni dönem çalışmaları başlamış ve çalışmalar hala devam etmektedir. 

Çatalhöyük, yaklaşık 1400 yıl boyunca iskân edilmiş ve 3000 ila 8000 arasında değişen bir nüfusa ev sahipliği yapmıştır. Kerpiç evler birbiri üzerine inşa edilmiş, ev içlerine giriş, kapılar yerine damdaki açıklıklardan sağlanmıştır. Besin ekonomisi, tarımın yanı sıra avcılık ve toplayıcılığa da dayanan Çatalhöyük, toplumsal motivasyonu sağlayan eşitlikçi yaşam tarzı, Orta Anadolu’da başka yerde eşi benzeri olmayan duvar resimleri, sıva kabartmaları, heykelcik ve mühür gibi çeşitli küçük buluntularıyla sembolik ve gündelik yaşama dair kalıntılar sunmakta, insanlığın tarım yapmaya, hayvanları evcilleştirmeye ve sosyal yapının giderek karmaşıklaşmaya başladığı bir döneme ışık tutmaktadır.

Yakındoğu’da birçok yerleşmede gördüğümüz Neolitik Dönem imgelem dünyasının Orta Anadolu’daki temsilcisi olan Çatalhöyük, Neolitiğin gelişkin dönemini adeta zamanı durdurarak kültürel katmanlar halinde bizlere sunmakta. Tüm bu eşsiz özellikleriyle Çatalhöyük, 2012 yılının Temmuz ayında UNESCO Dünya Kültür Miras Listesi’ne girmeye hak kazanmıştır.