FASILLAR ANITI’NDAKİ KİTABEDE AT YARIŞI KURALLARI

Konya´nın Beyşehir ilçesindeki Fasıllar Mahallesi´nde yer alan ve yaklaşık 2 bin yıllık geçmişe sahip Lukianos Anıtı´ndaki kitabede, at yarışlarının yazılı kuralları olduğu ortaya çıktı.

Hitit, Roma ve Bizans dönemlerinden kalma çok sayıda anıta ev sahipliği yapan ve bir dönem Hititlerin en önemli merkezi olduğu bilinen Fasıllar Mahallesi’ndeki en meşhur eser, 3 bin 200 yıl öncesine ait olduğu sanılan ve "Bereket Tanrısı" adıyla bilinen 72 ton ağırlığındaki Fasıllar Anıtı olarak ifade ediliyor. 

"Kurtbeşiği Anıtı" olarak da bilinen bu anıtın 100 metre kuzeyinde, yerden 10 metre kadar yüksekteki tepecikte, kaya üzerine oyulmuş at kabartması bulunuyor. Kaynaklarda "Lukianos Anıtı" olarak bilinen bu yapının, Roma Döneminde yapıldığı biliniyor. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hasan Bahar, yaptığı açıklamada, anıtın Romalı at binicisi Lukianos isimli gencin erken yaşta ölümü üzerine yapıldığını söyledi. 

 

Yörede "Atkaya" ismiyle bilinen anıtın çevresinde at yarışlarının düzenlediğini anlatan Bahar, "Burası bir hipodrom. Bu anıt, Lukianos adlı Romalı bir biniciye ait. Bu kişi yarışçıdır. Bu yapıdan da burada at yarışlarının yapıldığını ve at yetiştirildiğini anlıyoruz. Hititler anıtları çevredeki kutsal olduğuna inandıkları dağlar için yapıyordu. Roma döneminde de at yarışları belki bu dağları kutsamak için yapılıyordu” dedi.

 

Bahar, at kabartmanın yanında mezar odasının yer aldığına işaret ederek, şöyle konuştu:  “Lukianos Anıtı'nın altında ‘Savaşçı Lukianos, evlenmeden öldü. Kahramanımız' deniliyor. Çok üzülmüşler ölümüne. Roma'da, evlilik çok önemli bir aşamadır. İnsanlar için çok üzücü, bekar gencin ölümü. Bu, o dönemde önemli bir ayrıntı. Bölge, Roma'nın Pisidia Eyaleti’nin doğu sınırı oluyor.”

At kabartmanın altında kaya üzerinde Grekçe yazılı kitabenin bulunduğunu aktaran Bahar, şunları kaydetti:  "Kitabede, yarış kuralları var. Bir at birinci olduysa başka yarışlara katılamaz. Atın kendisi katılamadığı gibi sahibinin ikinci atı da yarışlara katılamaz. 'Bir at, 10 kupa aldı, sahibi şu kadar kupa kazandı' diye sevinmiyor. Aksine 'ben birinciliği tattım, diğer insanlar ve atları da kazanmalı' düşüncesiyle, diğerlerine de kazanma şans veriliyor. Güzel bir kaide var. Modern dünyadakilerin aksine yarışlar centilmenlik üzerine kurulu. Spor kurallarını ortaya döken ve yarışın yapılış şekline ilişkin kuralların bulunduğu benzer bir kitabe görmedim. At yarışlarından bahseden kaynaklar var ama kurallarını ve yapılışını anlatan yok. Lukianos Anıtı'ndaki kitabenin, at yarışlarının kurallarını anlatan en eski kitabe olduğunu söyleyebiliriz."   

Bahar, bölgede Selçuklu ve Osmanlı döneminde de atçılık faaliyetlerinin bulunduğunu, Lukianos Anıtı'nın mahalleye baktığı vadide cirit oyunları oynandığını sözlerine ekledi. 

 

hurriyet.com.tr