GÜNEYBATI ANADOLU’NUN GÖRKEMLİ KENTİ: KİBYRA

Adının anlamı henüz kesin olarak bilinemese de Kibyra, Hellence bir ad değildir; tıpkı Anadolu’daki birçok kent adında olduğu üzere, yakın çevresindeki Bubon (İbecik), Balboura (Dirmil) gibi, Kibyra sözcüğü de Hellence bir anlam taşımaz.

Adının anlamı henüz kesin olarak bilinemese de Kibyra, Hellence bir ad değildir; tıpkı Anadolu’daki birçok kent adında olduğu üzere, yakın çevresindeki Bubon (İbecik), Balboura (Dirmil) gibi, Kibyra sözcüğü de Hellence bir anlam taşımaz. Ortak kanı, sözcüğün Geç Tunç Çağı’ndan itibaren Batı ve Güneybatı Anadolu’da yaygın olarak kullanılan Eski Anadolu budunlarından Luvi Halklarının konuştuğu dile ait olduğu ve bu bilmediğimiz ilk adlandırmanın Hellen ağzında “Kibyra”  formuna dönüştürüldüğüdür. Amasyalı gezgin Strabon’un kayıtlarına göre, Kibyralılar aslen Lidyalı olup buradan göç ederek Kabalis bölgesine gelirler. Ayrıca bu göçmenlerin gelir gelmez yörede etkinlik kurup burada oturan Pisidyalıları ve diğer halkları boyundurukları altına aldıklarını ve çok geçmeden yerleşim alanlarını değiştirerek çevresi yüz stadia’ya ulaşan bir kent kurduklarını bildirmektedir. Aynı kaynakta Kibyra’da Lidce, Solymce, Pisidce ve Hellence olmak üzere dört farklı dilin konuşulduğu da vurgulanmıştır. Strabon’un kentin taşınmasıyla ilgili bu anlatımı, Kibyra’ya yaklaşık 18 km. uzaklıktaki Uylupınar antik yerleşmesindeki arkeolojik bulgularla da desteklenir. Gölhisar’a bağlı Uylupınar Köyü çevresindeki ve Gölhisar Gölü kıyısındaki kayalık tepeliklere yayılmış görünen yerleşim, Erken Demir Çağ’dan başlayıp süreklilik gösteren buluntulara sahiptir. Yani bu yerleşim, Kibyralılar’ın, olasılıkla MÖ 4.-3. yüzyıllarda, bugün görülebilen kentlerine taşınmadan önce yerleştikleri alandır. Ne yazık ki; sadece Kibyra’nın değil, Kibyratis veya Kabalya olarak bilinen bu bölgenin Tunç ve Demir Çağ gibi Erken Dönem tarihine ışık tutabilecek Uylupınar/Göl Adası yerleşimi; kaçak kazılar, taş ocakları ve göl toprağının ticari amaçlı alınması gibi faaliyetlerle günden güne tahrip oluyor.