HAYDİ ÇOCUKLAR KAZIYA!

Dumlupınar Üniversitesi Arkeoloji Bölümü tarafından 08.06.2013–16.06.2013 tarihleri arasında Kütahya’da bir alışveriş merkezinde gerçekleştirilen HAYDİ ÇOCUKLAR KAZIYA “Seyitömer Höyük Işığında Arkeolojinin Tanıtımı” başlıklı sergi oldukça ilgi gördü.

Kütahya Belediye Başkanı Mustafa İça, Seyitömer Linyit İşletmeleri Müdürü Yüksel Koca, Kütahya Emniyet Müdürü Kadir Akbıyık, Seyitömer Höyük Kazı Başkanı ve Dumlupınar Üniversitesi Arkeoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. A. Nejat Bilgen ve misafirlerin katılımıyla açılış gerçekleştirildi.

Seyitömer Höyüğün ve arkeoloji biliminin Kütahya ve Türkiye genelinde tanıtımının yapılması amacıyla açılan sergide höyüğün, fotoğraf ve çizimlerle desteklenerek uygulamalı olarak tanıtımı ve özellikle ilk ve orta öğretim düzeyindeki öğrencilerin arkeoloji ve Seyitömer Höyük kazısı hakkında bilgi sahibi olmaları hedeflenmiştir. Höyüğün Erken Tunç Çağı tabakasında açığa çıkarılan megaron yapısının (tapınak) modeli oluşturulmuş ve sergi alanına yerleştirilmiştir. Bu model içerisinde yer alan platformlara imitasyon (taklit) eserler saklanmış ve bunların arkeolojik kazı yöntemiyle sergiye katılan çocuk ziyaretçiler tarafından bulunması sağlanmıştır. Sergide Seyitömer Höyük buluntuları arasında yer alan 4000 yıllık insan beyni, yeniden çimlendirilmiş mercimek tohumu, eserlerin imitasyonları ile höyük üzerindeki tabakalanmayı gösteren maketler dikkat çekmiştir. Arkeolojik bir kazıda arkeologlar tarafından kullanılan dişçi aletleri, fırçalar, çizim malzemeleri, restorasyon ve fotoğrafçılık malzemeleri oldukça ilgi görmüştür, böylece sergiyi gezen ziyaretçilerin arkeolojik bir kazıda kullanılan teknikler ve malzemelerle ilgili fikir sahibi olmaları sağlanmıştır. Ayrıca arkeolojiyi, Arkeoloji Bölümünü, Dumlupınar Üniversitesi Özel Müzesini ve Seyitömer Höyük kazılarını, burada ele geçen bulguların çeşitliliğini anlatan afiş ve fotoğraflar da ziyaretçileri bilgilendirmiştir.

Yetişkin ziyaretçilerin sergi alanını gezdiği esnada çocuk ziyaretçiler ise 6’şar kişilik gruplar halinde, kurulan platformda uygulamalı olarak etkinliğe katılmıştır. Öncelikle çocuklara arkeoloji bilimini anlatan ve nasıl kazı yapacaklarını gösteren kısa bir eğitim verilmiş, ardından her çocuk bir arkeolog gibi yelek, şapka, fular, eldiven ve toz maskesi giymiştir. Megaron yapısı modeli içinde oluşturulan alanlarda arkeologlar eşliğinde kürek, fırça ve malalarla kazı yapıp yine Seyitömer Höyük kazılarında ortaya çıkarılmış eserlerin imitasyonlarını bulmuşlardır. Yapılan çalışma sonucunda bulunan eserlerin belgeleme ve fotoğraf işlemleri yine çocuklar tarafından yapılmış, böylece bir arkeolog nasıl kazı yapar sorusunun cevabını uygulamalı olarak öğrenmişlerdir.

Sergi alanında daha küçük yaş grubundaki çocuklar için boyama alanı oluşturulmuş, yetişkinler ve çocuklar için hazırlanan broşürler ve boyama kitapları dağıtılmış, anketler doldurulmuştur. 10 gün boyunca süren sergiyi ortalama 5 bin kişi ziyaret etmiş, 200’e yakın çocuk ise kazı tecrübesini yaşamıştır.

18 yaş ve üzeri, toplamda 180 yetişkin ve ebeveyne uygulamış olduğumuz dokuz soruluk anket sonuçlarında ele geçmiş olan veriler aşağıdaki gibidir;

Sergiyi gezen kişiler % 98,9 oranında sergiyi yararlı bulmuş ve yine yaklaşık bir oranı (% 97,3) arkeoloji bilimi, kazı çalışmaları ve arkeologlar hakkında bilgi sahibi olduğunu belirtmiştir.

Ankete katılanların %76,7’si daha önce Seyitömer Höyük kazılarını duymuş, ancak geri kalan % 23,3’lük kesime de sergi sayesinde çalışmalar tanıtılmış ve duyurulmuştur. % 98,4 gibi yüksek bir oranda da sergi tavsiye edilmiştir.

Karşımıza çıkan sonuçlarda daha önce bir antik kent veya ören yerini gezenlerin oranı % 67,3’lük bir oranla beklenenin oldukça altındadır. Diğer taraftan katılımcıların müze ziyaret oranları da oldukça düşüktür. Ankete katılan 180 kişiden sadece 6 kişi Kütahya’da bulunan tüm müzeleri gezmiştir, bu oran da sadece % 3,3’tür. Katılımcılar arasında hiç müze gezmemiş olan 50 kişi bulunmaktadır, bu da bize % 27,7’lik bir oranı gösterir. Buna rağmen Seyitömer Höyüğü ziyaret etmek ve kazıları yerinde takip etmek isteyenlerin oranı ise % 93,4’tür. Sergi sayesinde halk üzerinde bir merak uyandırılmış ve Seyitömer Höyüğü ve müzeleri gezme isteği arttırılmıştır.

Günümüzde arkeoloji oldukça popüler ve merak edilen bir alan haline gelmiştir. Eskiden gençler ve ebeveynleri için iş bulma kaygısı taşıyan bir bölüm olmasına rağmen bu etken gün geçtikçe ortadan kalkmaktadır. Ankete katılan ebeveynler %77,3 gibi yüksek bir oranda çocuklarının arkeolog olmasını istemektedir.

Sonuç olarak HAYDİ ÇOCUKLAR KAZIYA “Seyitömer Höyük Işığında Arkeolojinin Tanıtımı” başlıklı sergi ebeveynlere ve 6–12 yaş grubu çocuklara arkeoloji biliminin tanıtılması, Seyitömer Höyük ve buluntuları hakkında bilgi sahibi olunması açısından katkı sağlamıştır. Sergi süresince yapmış olduğumuz anketlerden elde ettiğimiz sonuçlar da bu faaliyetin amacına ulaştığını göstermektedir. Sergi sayesinde Kütahya halkının yaşadıkları çevrede yer alan ören yerleri, müzeler ve kültür varlıklarına daha bilinçli bir bakış açısıyla yaklaşacaklarını, gelecek nesli de bu bilinçle yetiştireceklerini düşünmekteyiz.

Dumlupınar Üniversitesi Arkeoloji Bölümü ve Seyitömer Höyük kazı başkanı Prof. Dr. A. Nejat Bilgen sergi ile ilgili olarak; “Bu etkinlik ile küçük çocuklardan başlayarak eski eserler, arkeoloji, kazılar ve müzeler konusunda eksik olduğunu düşündüğümüz toplum bilincini bir nebze olsun arttırdığımız ve arkeoloji biliminin tanıtımına katkıda bulunduğumuz görüşündeyiz. Aynı etkinliği farklı şehirler ve üniversitelerde gerçekleştirerek Türkiye genelinde de arkeoloji bilimini tanıtmak amacı taşımaktayız” dedi.

Prof. Dr. A. Nejat BİLGEN

Dumlupınar Üniversitesi Arkeoloji Bölümü