II. ULUSLARARASI BERGAMA SEMPOZYUMU

Bergama’nın Üstün Evrensel Değerleri Antik Çağ’da Sağlık ve Bergamalı Galenos

 

II. ULUSLARARASI BERGAMA SEMPOZYUMU

Bergama’nın Üstün Evrensel Değerleri

Antik Çağ’da Sağlık ve Bergamalı Galenos

ve

Kültürlerin Aktarım Aracı Parşömen

 

Antik Pergamon kentinin evrensel değerlerinin irdelendiği II. Uluslararası Bergama Sempozyumu 9-10 Mayıs 2013 tarihlerinde Bergama’da düzenlendi.

 

İki yılda bir düzenlenen ve Bergama’nın evrensel değerlerinden bir veya ikisinin ayrıntılı olarak incelenmesini amaçlayan Bergama Sempozyumlarının bu yılki konuları ‘’Antik Çağ’da Sağlık ve Bergamalı Galenos’’ ile ‘’Kültürlerin Aktarım Aracı Parşömen’’ idi. Sempozyumun içeriği belirlenirken 2013 Ocak ayında UNESCO Dünya Miras Merkezine iletilen Bergama’nın UNESCO Dünya Miras Listesi Adaylık Dosyası’nın inceleme sürecine girmiş olması da etkili olmuş.

 

Bergama’nın UNESCO Dünya Mirası adaylığına desteğinin yanında ana teması ‘’Herkes için Sağlık’’ olan İzmir’in EXPO 2020 adaylık sürecine de destek verecek şekilde ‘’Antik Çağ’da Sağlık ve Bergamalı Galenos,’’ II. Uluslararası Bergama Sempozyumunun ana konularından biri olarak ele alındı. Bergama’nın antik dünyanın en ünlü 3 Asklepionu’ndan (Sağlık Yurdu) birine sahip olması ve bu Asklepion’da Bergamalı ünlü hekim, eczacı ve filozof Galenos’un çalışıp, bilgilerini yazılı bir şekilde derlemiş olması günümüz tıp bilimi içinde Bergama’yı özel bir konuma çıkarmaktadır.

Bergama’nın bu öncü konumunun farklı yönlerinin anlatıldığı Antik Çağda Tıp ve Bergamalı Galenos hakkındaki oturumların açılışında ana konuşmacı olan ve uluslararası akademik camia tarafından ‘’Galenos’’ uzmanı olarak tanınan Prof. Dr. Vivian Nutton dışında Cambridge Üniversitesi tarafından yürütülen ve uluslararası bir ekip tarafından sürdürülen ‘’Galenos’un Metinlerinin İngilizceye Çevrilmesi’’ projesinde görev üstlenen Dr. Peter Singer ve Dr. Piero Tassinari ile, Dr. Maicheal Boylan ‘’Erken Yunan Düşüncesinde Kan, Mistisizm ve Bilim’’, Dr Melissa Herington ‘’Pergamon Asklepionunun Öncülük Yaptığı Bütünleşik Sağlık Hizmetleri; Psikoloji, Psikoterapinin Modern Kullanımı ve Günümüzde Maneviyat’’, Dr. Patrica Baker ‘’Asklepiondaki Uyku Odalarının Tanımı: Arkeolojik Yorumların Yeniden Değerlendirilmesi’’, Dr. Wolf-Rüdiger Teegen ‘’Pateontolojik bulgular Işığında antik Çağ ve Ortaçağ Pergamon’unda Beslenme ve Hastalıklar’’, Prof. Dr. Adolf Hoffmann ‘’Pergamon Asklepionu – Bir Helenistik Kutsal Alan Üzerindeki Roma Dönemi Katmanlar’’, Doç Dr. Ahmet Yaraş ‘’Allianoi’de Antik Hastane Yapısı’’, Porf. Dr. İlter Uzel ve Prof. Dr. Tamer Akça ‘’Pergamon ASklepionunun tıbbi Bakış Açısı İle Değerlendirilmesi’’, Psk. Zuhal Yerlikaya ‘’Otuzsekiz Yıldır Pergamon Asklepionunda Yapılmakta Olan Uluslararası Grup Psikoterapileri Kongreleri’’, Dr. Eren Akçiçek, Prof. Dr. Semih Ötleş ve Selin Özgöz ‘’Galenos’un Meyvelerin İnsan Sağlığındaki Önemi ile İlgili Görüşlerinin Bugünkü Bilgilerle Değerlendirilmesi’’, ve Dr. Daniş Baykan ise ‘’Gladyatör Hekimi Galenos ve Allianoi’’ adlı bildirileri ile Sempozyumda yer aldılar.

 

Sempozyumun bu ilk bölümünde Bergama Belediyesi UNESCO Dünya Miras ve Alan Yönetimi Birimi adına Birim Koordinatörü Yaşagül Ekinci Danışan ‘’Bergama’nın Üstün Evrensel Değerleri Kapsamında Pergamon Sağlık Yapıları ve Galenos’’ isimli bildirileri ile antik çağda tıp alanında Bergama’nın sahip olduğu bilimsel seviyenin günümüz Bergama’sına ‘’Evrensel Değer’’ olarak bıraktığı kültürel birikimin değerlendirmesini yaptı. Sempozyumun tıp ile ilgili bildirilerinin sunulduğu ilk gününde EXPO 2020 Adaylığı ile ilgili sinevizyon gösterisi de yer aldı.

 

Sempozyumun ikinci gününde Bergama’da geliştirilerek kullanımı dünyaya yayılan ve ilk çağlardan 17. yy.’ın sonuna kadar yaklaşık 1500 yıl boyunca insanlığın ürettiği tüm birikimlerin gelecek nesillere aktarılmasını sağlayan ‘’Kültürlerin aktarım aracı; Parşömen’’ konusunda uluslararası birikim paylaşıldı. Sempozyumun Parşömen ile ilgili ikinci bildiriler 10 Mayıs Cuma günü sunuldu. Sempozyumun bu ikinci gününde ‘’Ana Konuşmacı’’ olan Prof. Dr. Nuray Yıldız’ın ‘’Antikçağ’da Kültür Aktarımı ve Kitabın Oluşmasında Parşömenin Rolü’’ adlı konuşmasını Yıldız adına Bergama Belediyesi UNESCO Dünya Mirası ve Alan Yönetimi Birimi mensubu Arkeolog Bülent Türkmen okudu. Yıldız‘ın rahatsızlığı nedeni ile katılamadığı Sempozyumda ‘’Parşömen’e Genel Bakış ve Tarihi-Kültürel Değerleri’’ adlı ilk oturumuna Bergama’lı parşömen yapımcısı ve sanatçısı Demet Sağlam ‘’Parşömenin Tarihçesi ve Geleneksel Yapım Teknikleri’’, Araştırmacı- yazar Lütfü Dağtaş ‘’Anadolu’da Tabakçılık – Karatabak Zanaatı ve Parşömen’’, Bergama Belediyesi UNESCO Dünya Mirası ve Alan Yönetimi Birimi adına ise Birim Koordinatörü Yaşagül Ekinci Danışan ‘’Bergama’nın üstün Evrensel Değerleri Kapsamında Parşömen’’ adlı bildirileri sundular.

 

Parşömen ile ilgili ‘’Parşömen, Üretimi ve Restorasyonu’’ adlı ikinci oturumda, Prof. Dr. Altan Afşar, Dr. Gökhan Zengin vd. ‘’Parşömen Üretiminde Kalitenin Artırılması’’, Danimarka Krallık Kütüphanesinden Jiri Vnoucek ‘’Parşömen El Yazmalarındaki Sorunlar: Parşömenin Dokusu ve Defolarının Nedenlerini anlamada Parşömen Yapımının İrdelenmesi’’, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Kitap Şifahanesi ve Arşiv Dairesi Başkanı Nil Baydar ‘’Süleymaniye Yama Eser Kütüphanesi Parşömen El Yazmaları ve Pasif Konservasyonu’’ adlı bildirileri ile yer aldılar.

Parşömen il ilgili üçünü oturumda bilimsel makaleler yerine dünyada Parşömen üretimi ve kullanımına ilişkin farklı ve öne çıkmış örnekler incelendi. Sempozyumun zanaatçılar tarafından sunum yapılan bu oturumunda Japonya’da Parşömen kültürünü tanıtan ve yapımının popüler hale gelmesini sağlayan Yagi Kenji ’’Uzak Doğu’da Parşömen Kültürünü Yaratma’’, İsrail’de yüzlerce yıldır geleneksel yöntemlerle yapılan Muzuza üretimini günümüzde de gerçekleştiren Avraham Borshevsky ‘’Guinness Dünya Rekorlar Kitabı’nda Mezuza Parşömeni’’ ve ABD’nin tek parşömen yapımcısı olarak çalışan ve parşömeni sanat eseri üretiminde de kullanan Jesse Meyer ‘’Yeni Dünya’da Sapasağlam: ABD’de Parşömen Yapımı’’ adlı sunumları ile kendi kültürel ortamları içinde parşömenin farklılaşan kullanım değerlerini anlattılar.

 

Sempozyumun ikinci gününde Ege Üniversitesi Kağıt ve Kitap Sanatları Müzesi ve Parşömen Eserleri’ne ilişkin, Müzenin kurucu müdürü Nedim Sönmez tarafında özel bir sunumda yapıldı.

 

Sempozyumun Parşömen ile ilgili bölümünde en ses getiren etkinlik ise Bergama’da halen aktif üretim hayatına devam eden ülkemizin son ve tek Karatabağı İsmail Araç’ın önderliğinde düzenlenen workshop oldu. Workshopta antik yöntemler ile parşömen üretiminin aşamaları katılımcılara gösterildi. İsmail Araç’ın tabakhanesinde yapılan workshop geleneksel yöntemler ile parşömen üretiminin canlanması ve yok olmak üzere olan bu zanaat dalının canlanması yönünde ümitleri artırdı. Ülkemizde artık sürdürülmeyen geleneksel parşömen üretiminin ‘’Somut Olmayan Kültürel Değer’’ olarak tescillenmesi yönünde çalışmaların devam ettiği Bergama’da Karatabak İsmail Araç yanına iki yeni çırak alarak bu zanaatın yaşatılması yönünde büyük adım da atmış oldu.

 

 

Somut Olmayan Kültürel Miras; Geleneksel Parşömen Üretiminin Gelecek Nesillere Aktarılması ve Yaşatılması Yönünde Büyük Adım

Sempozyum çalışmaları kapsamında başlayan ve İsmail Araç ile çırakları Demet Sağlam ile Nesrin Ermiş tarafından yürütülen ‘’Geleneksel Parşömen Yapımında Yeni Ustaların Yetiştirilmesi Projesi’’nin sempozyum sonrasında devam etmesi yönünde karar alındı. Bu sayede ülkemizde ölmek üzere olan bir zanaat dalı hakkında yeni nesillerin yetiştirilmesi yönünde büyük bir adım atılırken, İsmail Araç’ın çıraklarının kadın olması ayrıca dikkat çekti.

 

Bergama’da parşömen üzerine yazı ve desenler çizerek Parşömeni bir sanat eserine dönüştüren Demet Sağlam ve Bergama Belediyesi UNESCO Dünya Miras Listesi ve Alan Yönetimi Birimi mensubu Nesrin Ermiş’in birlikte çalışma taleplerini uzunca bir süre ret ederek ‘’Parşömen yapımının kadınların yapamayacağı kadar zahmetli bir iş olduğunu’’ dile getiren İsmail Araç, artık her fırsatta çıraklarından duyduğu memnuniyeti dile getiriyor.

 

Sempzoyum ve İsmail Araç’ın yeni çıraklara eğitim vermeyi kabul etmesi ile oluşan gelişmeler neticesinde geleneksel yöntemler ile parşömen üretiminin sürdürüldüğü bir merkez veya uygulama müzesi geliştirilmesi yönünde Bergama Belediyesi başkanlığında çalışmalara başlanması planlanmakta.

 

 

Gelenekselleşen BERGAMA SEMPOZYUMU

Uluslararası Bergama Sempozyumu’nun ilki Bergama Belediyesi ve Ege Üniversitesi işbirliğinde 2011 yılında düzenlenmişti. Bergama’nın UNESCO Dünya Miras Listesi adaylık çalışmalarının ateşleyicisi de olan bu sempozyumda Bergama ile ilgili birçok farklı konu ele alınmış ve sempozyumda yayımlanan bildiriler iki cilt halinde Bergama Belediyesi Kültür Yayını olarak yayımlanmıştı.

 

Yine Bergama Belediyesi ve Ege Üniversitesi işbirliğinde düzenlenen bu II. Uluslararası Bergama Sempozyumu’nun amacı, Bergama’nın çok katmanlı kültürel yapısının insanlığa sunduğu katkıların ayrıntılı olarak incelenmesi ve uluslararası alanda çok iyi bilinen Bergama’nın öncülük ettiği sayısız bilimsel ve kültürel değer hakkında Bergamalılar başta olmak üzere ülkemizde de farkındalık yaratmak olarak belirlenmiştir.

 

Tüm bildirilerin 2013 sonuna kadar olarak bir araya toplanıp yine Bergama Belediyesi tarafından yayınlanacağı II. Uluslararası Bergama Sempozyumun 2015 yılında III’sünün yapılması kararlaştırıldı. Geleneksel hale getirilerek devam etmesi amaçlanan sempozyumlarda önümüzdeki yıllarda Bergama’nın farklı arkeolojik, sosyo-kültürel, tarihi ve ekonomik değerlerini inceleyen-irdeleyen konu başlıkları sempozyum içeriği olarak ele alınacak.

 

Yasagül Ekinci

Koordinatör

Bergama Belediyesi

UNESCO Dünya Miras ve 

Alan Yönetimi Birimi

 

Ofis:     0232 6328005   (Dahili 271)

GSM:  0533 510 0335