İKİZTEPE´DE BULUNAN METAL SEMBOLLER: GÜCÜN SEMBOLÜ

Samsun’un Bafra ilçesi İkiztepe mahallesi sınırları içinde yer alan İkiztepe örenyerinde 1974 ile 2016 yılları arasında bilimsel kazı çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu kazı çalışmaları sonucunda bir yamaç yerleşmesi niteliğinde olan alanın, gerek kültür katlarında gerekse mezarlarında ele geçirilen metal eserlerin nitelik ve niceliklerinin değerlendirilmesi ile, Erken Tunç Çağı II başlangıcından itibaren sanayileşmiş bir topluluğa ait olduğu tespit edilmiştir.

 

Ele geçirilen 1500 civarındaki metal yapıtlar, sayılarının fazlalığına göre sırasıyla takılar, aletler, silahlar ve sembollerden oluşur. İkiztepe’de kullanılan ilk metal bakırdır. Bu metalden yapılan ilk yapıtlar Geç Kalkolitik Çağa tarihlenen ve başları sarmal biçimli olan süs iğneleri, kalın halka biçimindeki kolye taneleri ile delici özelliğindeki basit aletlerdir. Erken Tunç Çağının ilk döneminde (I) de bu tür yapıtların üretilmiş oldukları görülmüştür. Ancak bazı yapıtların, bakırın arsenikle elde edilen alaşımından oluşturulmuş oldukları dikkat çeker.

 

Erken Tunç Çağının ikinci (II) döneminin başlangıcı ile birlikte metal buluntulara göre metalürjik faaliyetlerin çok geliştiği ve yapıtların imalatında artık bakıra yüksek oranlarda arsenik katılarak elde edilen arsenikli bakır alaşımının kullanıldığı gözlenir. Aynı zamanda, çeşitleri artan takı ve aletlerin yanı sıra basitten çok gelişmişe doğru üretilmiş silahların ortaya çıktığı gözlenir. Bu gelişmenin Erken Tunç Çağı’nın üçüncü (III) sürecinde çok daha nitelikli olduğuna tanık olunur. Bu dönemde, ayrıca, altın, gümüş, kurşun gibi metallerin de takı yapımında kullanılmış olduğunu gösteren örnekler bulunmuştur. İlaveten önceki dönemlerde nadiren görülen sembollerin sayısının Erken Tunç Çağı III sürecinde arttığını ve farklı biçimlerde üretildiğini gösteren örnekler de elde edilmiştir.

 

Erken Tunç Çağı II ve III dönemlerinde nitelikli metal yapıtların elde edilmesinin nedeni kalıp kullanılmış olmasıdır. Bu yapıtlar Erken Tunç Çağı II döneminde yapıların tabanları üzerinde veya yapı içinde ortaya çıkan basit toprak mezarlarda, takip eden Erken Tunç Çağı III sürecinde ise özellikle mezarlıktaki gömütlerde ele geçmiştir.

 

 

Yazı: Önder Bilgi

 

Yazının tamamına Aktüel Arkeoloji Dergisi´nin 68. sayısından ulaşabilirsiniz.

 

 

Diğerleri