İlk Nereden, Nasıl Geldiler?

Anadolu’nun İlk Memeli Hayvanları

Küçük Asya ya da Anadolu’nun, güneşin doğduğu bu toprakların evrimi 30 milyon yıl önce 2. zamanın o meşhur Okyanusu Tetis’deki birçok kara parçasının bir araya gelerek şekillenmesiyle başlar. İşte memeli hayvanların evrimindeki en can alıcı nokta, bu kara parçalarının birbirine eklenerek oluşturdukları kara bağlantıları ya da köprüleridir. Bunlar memeli hayvanların göçleri sırasında kullandıkları yollardır. Meşhur bir deyiş vardır ya; “Bütün Yollar Roma’ya çıkar!”. İşte Anadolu’nun tam kara haline gelmeye başlamasıyla birlikte Asya’nın içlerinden, Afrika’dan ve Avrupa’dan farklı jeolojik zamanlarda özellikle Neojen döneminde birçok memeli hayvan, bu kara köprülerini kullanarak “Bütün Yollar Anadolu’ya Çıkar” dedirtircesine Anadolu’ya göç etmiş ve yeni ortamlarına uyum sağlayarak yaşamaya başlamışlardır. Milyonlarca yıllık bu süreç içinde bazılarının soyları tükenerek fosilleşmiş bazıları da günümüze kadar evrimleşerek gelebilmişlerdir. Anadolu’nun çeşitli yerlerinde bu fosilleri içeren birçok çökel topluluğu bulunur. Örneğin linyit ocakları fosilleşmiş bataklık ortamlarıdır. Bu ortamlarda yaşamış birçok memeli hayvan fosilli çok iyi korunabilmiştir. Bunun yanı sıra eski akarsu çökelleri bu hayvanların fosillerine ev sahipliği yapabilir, ayrıca bu fosiller bize Anadolu topraklarının milyonlarca yıl süren paleobiyocoğrafik ve paleoklimatolojik evrimini anlamamıza da yardımcı olabilir. Anadolu Yarımadası bugünkü coğrafyasına 25 milyon yıl önce geç Oligosen dönemin sonlarından başlayarak günümüze kadar geçen zaman içinde ancak kavuşabilmiştir. Bu milyonlarca yıl süren coğrafik bir evrimdir. Bu evrimin içinde tektonik vardır, depremler vardır, volkanlar vardır, memeli hayvan göçleri vardır. 25 milyon yılın izleri, ya kayalardadır ya da fosillerde. Anadolu’nun paleocoğrafik evrimini anlatan senaryoyu şöyle kurgulayabiliriz. Yeni yeni şekillenmeye başlayan Anadolu Kıtacığı memeli hayvanların göçüne izin vermeyen okyanusal engelli bir coğrafya ile dikkati çekmektedir. 25 - 23.30 milyon yıl önce Oligosen’in sonlarına doğru Avrupa kıtasının güneyi memeli hayvanların geçişine izin vermeyen bugünkü Ege Denizi’ne benzeyen Arşipelago (Adalar Denizi) şeklinde bir coğrafyadır.