İSTANBUL’DAKİ UNESCO TOPLANTISINDAN SON GELİŞMELER

10 Temmuz’da İstanbul’da başlayan UNESCO Dünya Miras Komitesi 40. Toplantısı devam ediyor.

 

İstanbul Kongre Merkezi'nde süren toplantılarda, dünyanın çeşitli bölgelerindeki bazı "Dünya Kültür Mirası" alanlarının son durumu konuşuldu. Söz konusu bölgelerdeki sorunlar ve gelişmeler ele alındı ve bu bölgelerin durumu oylamaya sunuldu. Oylamalar sonucunda koruma altındaki bazı yerlerin statüsü değiştirildi.

 

LİBYA’DA BEŞ ALAN TEHLİKE ALTINDA

 

İstanbul’da süren toplantılarda komite, Libya’da Dünya Miras Listesi’nde yer alan 5 alanı “Tehlike Altındaki Dünya Mirasları” Listesine aldı. Komitenin bu kararında ülkede hali hazırda süren çatışmalar yüzünden alanların gördüğü zarar ve bu çatışmaların gelecek için oluşturduğu tehdit etkili oldu. Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesine alınan yerler arasında Cyrene, Leptis Magna ve Sabratha arkeolojik alanları ile Acasus Dağları kaya sanatı alanı ve Gadames Eski Şehri yer alıyor.

 

DÜNYANIN EN BÜYÜK KERPİÇ CAMİSİ YOK OLMAK ÜZERE

 

Mali’nin 1988’den beri Dünya Miras Listesinde yer alan Cenne Eski Şehri ve Cenne Büyük Camii de Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesine kondu. MÖ 250’den beri yerleşimin olduğu şehir, MS 15-16.yüzyıllarda İslam’ı yaymak için en önemli merkezlerden biri olmuştu. Şehrin en önemli simgesi olan Cenne Büyük Camii, kerpiçten yapılmış olan en büyük yapılardan biri olarak biliniyor ve her yıl ülkenin en büyük festivallerinden birine ev sahipliği yapıyor.

 

ŞEHR-İ SEBZ DE MODERN YAPILAŞMA KURBANI

 

Özbekistan'daki Ortaçağ döneminden kalma Shakhrisyabz (Şehr-i Sebz) tarihi merkezi de Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi'ne dâhil edildi. Turizm için altyapı çalışmaları yapma gerekçesiyle tarihi binalara zarar verildiğini, yıkılan tarihi binaların yerine modern binaların ve otellerin yapılmaya başlandığını ve şehrin görünümünde geri döndürülemeyecek bozulmalar olduğunu belirten komite, bu sebeplerden dolayı tarihi alanı Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesine aldı.

İpek yolu üzerinde yer alan Şehr-i Sebz, 2 bin yıllık bir geçmişe sahip olup, 14 ve 15.yüzyıllarda kültürel ve politik bir merkez olan Keş bölgesinin merkeziydi. Timurların en önemli merkezlerinden biriydi.

 

MTSKHETA ARTIK TEHLİKEDE DEĞİL

 

2009’dan beri Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Gürcistan’ın Mtskheta Tarihi Anıtları, ülkenin alandaki güvenlik ve yönetim çalışmaları sayesinde listeden çıkarıldı. Alanda 3 Orta Çağ’dan kalma kilise ve birçok başka tarihi yapı bulunuyor.

 

ANİ TARİHİ KENTİ İÇİN OYLAMA YAPILACAK

 

Dünya Kültür Mirası Listesi'ne yeni eklenecek yerler ise adaylık toplantılarında görüşülüp oylamaya sunulacak. Türkiye, geçen yıl listeye giren Hevsel Bahçeleri ve Efes'in ardından bu yıl Kars'ta bulunan Ani Harabeleriyle UNESCO Dünya Miras Listesi'ne aday oldu.

 

Ani, bir bütün olarak Ermeni kültürü, sanatı, mimari ve kentsel tasarım gelişiminin olağanüstü kalıntılarını taşır. Bununla beraber Orta Çağ boyunca Mezopotamya, Orta Asya ve Kafkaslardan gelen çok uluslu ve çok dinli toplulukların buluşma yeri olmuştur. Anadolu’daki en eski camiye ev sahipliği yapan Ani, Türk ve İslam dünyasında da önemli bir yere sahiptir.

 

Ani’nin kent çevresi, anıtsallığı, tasarımı ve kalitesiyle, askeri tarihin, mimarlık ve teknoloji tarihinin önemli aşamalarını gösteren mimari ahengin göze çarpan bir örneğini temsil eder. Taş duvarları, yarı silindirik kulelerle güçlendirilmiş çifte tahkimat ve masif taş yüzeyleriyle birlikte Ani, etkileyici bir kent görünümü sunar.

 

 Ani kentinin kuruluşuyla ilgili çok az bilgimiz olmasına rağmen, bölge M.Ö 1. binyılın ilk yarısında Urartu dönemi boyunca iskân edilmiştir. Greko-Roman ve Pers Part-Sasani devletleri arasında birbiri ardına yaşanan çatışmalardan sonra Ani, M.S 5. yüzyılda bölgeye bir hisar ve saray inşa eden Kamsarakan Hanedanlığı tarafından ele geçirilir. 7. yüzyılın ortalarında kenti Araplar fetheder. Araplar ve Kamsarakanlar arasındaki savaştan sonra diğer bir Ermeni Hanedanlığı kenti devralır. Ani, 1045 yılında Hisarı güçlendiren Bizanslıların eline düşer. 1064’te Alp Arslan komutası altındaki Selçuklularca fethedilir. Ani kenti, 12. ve 13. yüzyıllarda birkaç kez el değiştirir. 1239 yılındaki Moğol işgalinden sonra, Ani bir ticaret merkezi olarak önemini kaybeder. İlerleyen yıllarda Karakoyunlu, Akkoyunlu ve Osmanlı devletlerinin hükümranlığında kalır.