KAYIP KANE ANTİK KENTİNİN YERİ BULUNDU!

Yaklaşık MÖ 63 ile MS 23 yıllarında yaşamış olan Coğrafyacı Strabon üç tane adanın varlığından söz eder. Strabon´un verdiği bilgilerden yola çıkarak bu adalardan ikisinin Garip Adası ve ile Kalem Adası oldukları anlaşılıyordu, ancak üçüncü adanın yeri bir türlü tespit edilememişti.

İzmir'in Dikili İlçesi'ne bağlı Karadağ Yarımadası'nda bulunan Bademli köyünde, yarımadaya ismini veren antik Kane kentine ait kalıntılar yer almaktadır. Antik kent MÖ 191/190 yılında, Romalıların III. Antiochos'a karşı verdikleri savaşta donanmalarının kışı geçirmesi için seçtikleri liman olarak tarihte bilinmektedir. MÖ 406 yılında ise kentin hemen güneybatısında ünlü Arginus Deniz Savaşları gerçekleşmiştir. Atinalılar ile Spartalılar arasındaki bu savaş sonrasında yaşananlar antik dönemin en ilginç olaylarından biri olarak tarihe geçmiştir: Savaşta Atinalılar Spartalılara karşı büyük bir zafer kazanmış olsalar da, bu muzaffer komutanları batan gemilerindeki yaralı askerlerine yardım etmedikleri ve ölülerini gömmedikleri için, memleketlerine döndükten sonra yargılanmış, ardından da idam cezasına çarptırılmışlardı.

Kent alanında toprak yüzeyinde görülen mimari kalıntılar ve seramik buluntuları nedeniyle Kane antik kentinin burada yer aldığı bilimsel çevrelerde zaten tartışmasız bir şekilde kabul edilmekteydi; ancak buradaki adaların Arginus Adaları olup olmadığı hususu araştırmalarımız başlayana kadar halen tartışmalıydı. Yaklaşık MÖ 63 ile MS 23 yıllarında yaşamış olan Coğrafyacı Strabon burada üç tane adanın varlığından söz eder. Strabon'un verdiği bilgilerden yola çıkarak bu adalardan ikisinin Garip Adası ve ile Kalem Adası oldukları anlaşılıyordu, ancak üçüncü adanın yeri bir türlü tespit edilememişti. Bu yıl yapılan araştırmalar sonucunda artık bu adanın da yeri saptanmış oldu: Alman Arkeoloji Enstitüsü başkanlığında Köln Üniversitesi'nden jeoarkeologların yürüttüğü bir proje kapsamında, alınan karot sondajlarla antik Kane kentinin zamanında aslında bir adanın üzerinde yer aldığı anlaşılmıştır. Bu bilgiyi MÖ 1. yüzyılda yaşamış antik yazar Diodoros'un anlattıkları da doğrular niteliktedir, çünkü kendisi bu adalardan birinin üzerinde küçük bir kentin varlığından söz etmektedir. 16. yüzyılda yaşamış ünlü Osmanlı denizcisi ve kartoğrafı Piri Reis'in haritalarında ve tariflerinde ise, bu üçüncü ada ile kara arasındaki  boğazın artık dolduğu, dolayısıyla adanın karaya bağlandığı görülmektedir. Karot sondajlarla yer katmanlarından alınan jeolojik numunelerin değerlendirilmesi sonucuyle bu ada ile kara arasındaki boğazın nasıl karaya dönüştüğüne dair daha net bilgilere ulaşılabilecektir.

Bu çalışmalar, Karadağ Yarımadası kıyılarındaki limanların araştırılmasını da kapsayan geniş kapsamlı bir araştırma projesinin bir parçasıdır. Rome's Mediterranean Ports Advanced Grant des European Research Council isimli bu proje çerçevesinde Karadağ Yarımadası'ndaki limanların birbirleriyle bağlantılarının araştırılması amaçlanmaktadır. Araştırmalarda ulaşılan son bilgilere göre Kane antik kentindeki limanların niteliği ortaya çıkarılmış, ve bundan yola çıkarak kentin bölge için bir ticaret yeri öneminin yanı sıra, kuzeyde Midilli (Lesbos) ve Edremit (Adramytteion), güneyde ise Pergamon antik kentinin ana limanı olan Elaia (Zeytindağ) arasındaki rotalar gibi önemli güzergâhlar üzerinde bir ara durak görevi gördüğü anlaşılmıştır. Diğer araştırmalar ise deniz kıyılarındaki termal hamamları ve antik Pitane kentinin yer aldığı Çandarlı yarımadasındaki çömlekçi fırınlarını kapsamaktadır. Araştırma projesinde, İzmir, Karlsruhe, Manisa, Münih, Kiel, Köln, Rostock ve Southampton üniversitelerinden arkeologlar, eskiçağ tarihçileri, coğrafyacılar, topoğraflar ve jeofizik uzmanları görev almaktadırlar.

Alman Arkeoloji Enstitüsü – Pergamon Kazısı