KOLOMB ÖNCESİ İNSANLAR AMAZON YAĞMUR ORMANLARININ ŞEKİLLENMESİNDE ETKİLİ OLDU

Amazon yağmur ormanları, insanların dokunmadığı geniş bir doğa alanı olarak düşünülür. Fakat yeni bir araştırma bunun doğru olmadığını ve bugünkü yağmur ormanlarının aslında binlerce yıl önce yerli halk tarafından yetiştirilen ağaçlar tarafından şekillendirilmiş olduğunu gösteriyor.

Araştırmacı Nigel Pitman, günümüzde Amazon ormanlarında bol miktarda bulunan kakao, acai ve Brezilya Fıstığı gibi ağaç türlerinin birçoğunun, muhtemelen Avrupalı sömürgecilerin buraya gelmesinden çok önce insanlar tarafından ekilmiş olduğunu söyledi.

 

Ekip bu keşfi, binden fazla orman araştırmasından alınan verileri Amazon üzerinde 3 binden fazla arkeolojik alana ait bir haritanın üzerine yerleştirerek yaptı. Analiz Kolomb öncesi insanların Amazon’un biyoçeşitliliğini nasıl etkilediğini gösterdi. Çalışma Amazon insanları tarafından son birkaç bin yılda yiyecek, barınak veya diğer kullanımlar için evcilleştirilmiş olarak bilinen 85 ağaç türü üzerine odaklandı. Araştırmacılar Amazon havzasında bu türlerin, dağlık ormanlarda evcilleştirilmemiş türlere göre ortak olma ihtimalinin beş kat daha fazla olduğunu keşfetti. Ayrıca havzanın bazı bölümlerinde, evcilleştirilen türlerin arkeolojik bölgelere daha yakın ormanlarda hem daha yaygın hem de daha fazla olduğunu buldular.

 

Bu bulguların, bilim insanları arasında Amazon havzasındaki binlerce yıllık insan yerleşiminin, modern biyolojik çeşitlilik modellerini nasıl etkilediği konusunda uzun sürecek olan tartışmalara yol açacağı düşünülüyor. Amazon ormanlarının muazzam büyüklüğü, arkeolojik araştırmaları tarihsel olarak engellemiş ve el değmemiş bir çevre izlenimi vermişti. Ancak son yıllarda çok sayıda yeni arkeolojik alan keşfedildi.

 

Amazon Araştırma Enstitüsünde doktora öğrencisi olan Carolina Levis, ekolojik araştırmaların, Kolomb öncesi insanların bugün gördüğümüz ormanlar üzerindeki etkisini uzun yıllar göz ardı ettiğini söyledi. Ekip, bu evcil ağaç türlerinin dörtte birinin havzada yaygın olduğunu ve ormanın geniş alanlarına hâkim olduğunu tespit etti. Bu türler, Amazon halklarının geçimi ve ekonomisi için hayati önem taşıyordu.

 

Çalışma, günümüzde Amazon’un özellikle çok çeşitlilik gösteren ve evcilleştirilen türlerin büyük ölçüde yoğunlaştığı bölgelerini de tespit etti. Brezilya fıstığı ağaçlarının yerli halkın geçiminin temelini oluşturduğu Güneybatı Amazonia böyle bir örnektir. Diğer bölgelerde evcilleştirilen tür sayısı azdı ya da evcilleştirilen türler arasında daha zayıf bir ilişki vardı. Araştırmacılar arkeolojik alanlarda, Amazon yerleşimi tarihi üzerine daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyduklarını vurguladı.

 

https://www.fieldmuseum.org/