KYBELE’NİN BULUNDUĞU KURUL KALESİ BİTİŞİĞİNDEKİ TAŞ OCAĞI GENİŞLEYEREK ARKEOLOJİK ALANLARA ZARAR VERİYOR

Hürriyet Gazetesi’nden Ömer Erbil, Ordu’da bulunan Kurul Kalesi ve yerleşmesi bitişiğinde genişleyen taş ocağını yerinde inceledi. 2100 yıllık Kybele heykelinin bulunduğu Ordu’daki tarihi Kurul Kalesi’nin bitişiğindeki taşocağı, mahkeme kararına rağmen genişleyerek kaya mezarlarını yok etti. Ordu Müzesi ve Kurul Kalesi Bilimsel Kazı Başkanlığı ise duruma sessiz kalıyor.

ORDU’DA KYBELE HEYKELİ YERİNDE BULUNDU

 

Prof. Dr. Süleyman Şenyurt başkanlığında 2016 yılında, Ordu’da bulunan kurul Kalesi ve yerleşmesinde sürdürülen kazı çalışmaları sırasında 2100 yıllık 110 cm yüksekliğinde mermer ana tanrıça Kybele heykeli bulundu. Heykel, tahtta oturur şekilde betimlenmiş olup Türkiye’de yerinde bulunmuş ilk mermer heykel olma özelliğindedir.

 

Heykelin bulunduğu dönemde, Kybele Heykeli ile ilgili Prof. Dr. Yücel Şenyurt Kurul Kalesi’ni istila eden Romalı askerlerin işgali sırasında yıkılan giriş kapısı duvarı ile heykelin yerinde muhafaza edilmiş olabileceğini ifade etmişti.

ANA TANRIÇA KYBELE

 

Ana tanrıça kültü çok eski dönemlerden itibaren farklı coğrafya ve kültürlerde karşılaşılan bir kavramdır. Çağlar boyunca insanlar tarafından büyük saygınlık duyulan tanrıçanın tapınımına dair bulgular Batı Avrupa’dan Afganistan’a kadar geniş bir coğrafyada görülür. Ana tanrıçaların bereket, doğurganlık, yaratıcılık, doğum, bilgelik, koruyuculuk gibi özellikleri olduğuna inanılırdı. Ana tanrıça tasvirleri o dönemin, topluluklarını dinsel, sosyolojik, kültürel yapısını yansıtması açısından büyük öneme sahiptir.

 

DİNAMİTLE PATLATILIYOR

 

Ordu’da taşocağı mahkeme kararına rağmen devam ediyor. 2100 yıllık Ana Tanrıça Kybele heykelinin bulunduğu ‘Kurul Kalesi Arkeolojik Sit Alanı’ sınırında devam eden andezit ocağı daha önce çevrecilerin kaya mezarı olarak iddia ettiği tüm alanları dinamitle patlattı. Ocak tüm hızıyla arkeolojik alanı tahrip etmeye devam ederken Ordu Müzesi ve Kurul Kalesi Bilimsel Kazı Başkanlığı’nın duruma sessiz kalması çevrecilerin tepkisini çekiyor. Mahkeme en son Samsun Kültür Varlıkları Koruma Kurulu’nun 2011 yılında aldığı “Söz konusu alanda andezit ocağı açılması uygun değildir” kararını onamıştı. 

 

MÜHÜRLENEMİYOR

 

Ancak taşocağı bir türlü mühürlenmedi. Ordu Kurul Kalesi’nde 2016 yılı arkeolojik kazı çalışmalarında 2100 yıllık Ana Tanrıça Kybele heykeli bulunmuştu. Kurul Kalesi heykelin bulunmasından sonra Karadeniz’de en çok ziyaret edilen antik yerleşimlerden biri haline geldi. Ancak tarihi kalenin Boyadı Mahallesi’ne bakan yüzünde açılan taşocağı hem kaleyi heyelan tehlikesi ile karşı karşıya getirmiş hem de kültürel ve doğal dokunun bozulan görüntüsü tepkilere neden olmuştu. Hürriyet taşocağı tehlikesine 13 Mart 2017’de dikkat çekmiş, tarihi kalenin tehlike altında olduğunu duyurmuştu. Daha sonra Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın itirazı ile Danıştay, Ordu İdare Mahkemesi’nin daha önce taşocağı açılmasını uygun bulan kararını iptal edince taşocağı yasal dayanaktan yoksun kalmıştı. Üstelik Ordu Büyükşehir Belediye Başkanı Enver Yılmaz’da “Taşocağına karşı olduklarını, tarihi kale için bir yara olduğunu” duyurmuştu. 

 

KALE TEHLİKEDE

 

Ordu İdare Mahkemesi tarafından atanan bilirkişinin 15.06.2012 tarihli raporunda da; “Kale surlarını destekleyen kayalık alanların ocağa dönüştürülmesi halinde savunma görevi gören kayalıkların zarar görmesine hatta kale yerleşiminin de tamamen ortadan kalkmasına yol açacağı düşünülmektedir” denilmişti. Duruma tepki gösteren Ordu Çevre Derneği üyeleri, “Kültür ve Turizm Bakanlığı dava açıyor, Ordu Büyükşehir Belediye Başkanı karşı olduğunu açıklıyor ama Ordu Müzesi ve asıl karşı çıkması gereken Kurul Kalesi Bilimsel kazı heyeti taşocağı ile ilgili kılını kıpırdatmıyor. Ne yapacağımızı nereye şikâyet edeceğimizi bilemiyoruz. Taşocağı her geçen gün tarihi kalenin eteklerini dinamitle yok ediyor. Kale aşağıya göçecek diye yüreğimiz ağzımızda elimiz kolumuz bağlı bekliyoruz.” diyor.

 

KAYA MEZARLARINI DİNAMİTLE PATLATTILAR

 

Çevrecilerin ve bilirkişinin kaya mezarları ve doğal dokunun bozulduğunu ileri sürdüğü alan dinamitlerle dümdüz edildi. Geçen yıl çekilen fotoğraflarda görülen kaya mezarı oluşumlarının tamamı yok edildi. Ne Ordu Müzesi ne de Kurul Kalesi bilimsel kazı ekibi sit alanının dibinde yaşanan bu felakete ses çıkarmadı. Ordu Müzesi yetkilileri “Taşocağı sit alanı içinde değil müdahale edemeyiz” diyor. Oysa 2863 sayılı yasa ve ilke kararları gereği arkeolojik sit alanlarının komşuluğundaki parsellerde yapılan her türlü fiziki müdahale için koruma kurulu kararı gerekiyor. Samsun Kültür Varlıkları Koruma Kurulu’nun 33 sayılı kararında “Andezit ocağı açılmasının uygun olmadığına” işaret edilmişti.

 

Kaynak: http://www.hurriyet.com.tr