Nevali Çori

Avcı Toplayıcıdan Yerleşik Yaşama

Güneybatı Asya’daki “Verimli Hilal”’in tepelik saçakları, MÖ 12.000 ve MÖ 8.000 arasında insanoğlunun ilk defa, yarı yerleşik avcı toplayıcılardan, tarım-hayvancılığa dayalı olarak kurulan tam yerleşik topluluklara geçişinin görüldüğü bölge olarak bilinir. Ekonomik ve sosyal sistemde ortaya çıkan temel değişikliklerle tanınan “Neolitik Oluşum” süreci, aynı zamanda insanoğlu tarihindeki ilk devrim olarak da tanımlanabilir. Yeni yaşam biçiminin ortaya çıkmasıyla birlikte, yeni ayinsel ve dinsel tasarımlarda görünür olan toplumun zihinsel yapısında ve bilincinde de değişiklikler oluşmuştur. Zihinsel evrimin bir sonucu olarak, bu yeni konsept, Erken Neolitik sanatındaki betimlemenin biçim değiştirmesiyle karşılaşır. Filistin’de, Levant’ın güneyindeki Jericho gibi Neolitik alanlarda 1950’li yıllarda yürütülen ilk araştırmalar, besin üretimi ekonomisinin doğum yeri olarak belirlenmiştir. Yeni yaşam biçimi, bu çekirdek bölgeden çıkarak Orta Fırat’tan kuzeye doğru Levant koridorlarında yayılmış olmalıdır. Fakat Yukarı Mezopotamya’da, Güneydoğu Anadolu’da tüm Diyarbakır ve Urfa dolaylarında, Kuzey Suriye’de ve İç Anadolu’da yürütülen kazı çalışmaları, besin üretimine yönelik bu köklü değişimin perspektiflerini tamamen değiştirmiştir. Şuan Neolitikleşmenin ortaya çıktığı, en az üç farklı ... "Bu yazının devamı Aktüel Arkeoloji Dergisi, Mayıs-Haziran sayısında yer almaktadır."