PERGE’DEN KAÇIRILAN TYKHE HEYKELİ BRÜKSEL’DE SERGİLENİYOR!

Cumhuriyet Gazetesi´nden Özgen Acar´ın haberine göre; Perge’den kaçırılan Tykhe heykeli Brüksel Kraliyet Sanat Müzesinde sergileniyor. Müze iade için yan çiziyor ama bilimsel kanıtlar çok.

Antalya Perge’den kaçırılan “Tykhe (kader tanrıçası)” heykelinin Belçika “Brüksel Kraliyet Sanat Müzesinde” olduğu saptandı. 

 

Brüksel´deki Tykhe heykeli
Brüksel´deki Tykhe heykeli

 

Brüksel Müzesİndeki Tykhe heykelinin kaidesinde “T(itus) Fl(avius) Clemens Pelopidianus” adı yer alıyor. 

 

Tykhe heykelinin altındaki isim.
Tykhe heykelinin altındaki isim

 

 

Antik dünyada Romalılarca “Fortuna” denilen Tykhe; denizlerin, ırmakların tanrısı “Okeanos’un” kızıdır. Antik Yunan’da “kader, talih, başarı tanrıçası” olarak kabul edilen Tykhe, heykellerinde, genellikle bir elinde “bereket boynuzu” ya da “insanları yönettiğine” inanılan bir “tekne dümeni” tutar.

 

MÜZE GERİ VERMEK İSTEMİYOR

 

Perge “yazıtları” üzerinde çalışan, Akdeniz Üniversitesi’nden Doç. Dr. Nihal Tüner Önen, Fransız Prof. Dr. Hadrien Bru ve Perge tiyatro heykellerinin onarımını yapan Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi’nden Yrd. Doç. Dr. Ünal Demirer 2015’te ortaklaşa bir makale yayımladılar.

 

“Batı Caddesinde Açığa Çıkan Yazıtlı Taş Bloklar” konulu bilimsel çalışmalarının sonucunu, uluslararası alanda “Inscriptions de Perge - Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik” adlı yayınla duyurdular.

 

Makalede kullandıkları Perge’de bulunan bir yazıtta, kentin soylu ailelerinden “Titus Phlavius Clemens Pelopidianos’un” adı geçiyordu.

 

Perge´deki yazıt
Perge´deki yazıt

 

Araştırmacılar daha sonra, bu adın, bir başka yerde daha geçtiğini algıladılar!

 

Bu verilerin ışığında “Brüksel’deki heykelin Perge’den kaçırıldığını” saptayanlardan Yrd. Doç. Dr. Demirer, Kültür ve Turizm Bakanlığını bilgilendirdi. Bakanlık bu heykel konusunda Brüksel Müzesi ile 2016’da bağlantı kurdu.

 

Ancak müze, geri vermek niyetinde olmadığını göstermek için heykelin 1970 UNESCO Sözleşmesinden önce, 1968 yılında müze koleksiyonuna girdiğini bildirdi! Ancak bu sözleşmeden önce Türkiye’den kaçırılan bazı tarihsel yapıtlar, çeşitli yollarla farklı ülkelerce geri verilmişti.

 

AFRODİT HEYKELİ

 

Bu olgunun bir başka önemli kanıtı Antalya Müze Müdürü Mustafa Demirel’den geldi. Demirel, 2015 yılında Perge’de 1.95 metre yüksekliğinde, iki kolu kırık, tümüyle çıplak ayaklarının yanında, Yunus balığı üzerinde, kanatlarının yarısı açık, bir Eros görülen, İS 2. yy’dan kalma bir Afrodit heykeli buldu. 

 

Heykelin kaidesinde de Yunanca “T.Fl. Clemens Pelopidianos” yazıyordu! 

 

Perge Afroditi´nin üzerindeki yazıt
Perge Afrodit´inin kaidesinde yer alan yazıt

 

AİLENİN KÜNYESİ

 

Araştırmacıların yayımladığı yazıt, Pergeli Artemis ile bağlantılı soylu bir ailenin künyesi gibidir! Yazıtta, ailedeki bazı Roma’da senatör olanların, Artemis rahibelerinin, Perge’ye heykel bağışlayanların adları da yer alıyor.

 

Bu adlardan biri de Roma Hanedanı ile bağlantılı Julia Severa adlı bir kadın olup Perge’nin yanı sıra Fenike, Galatya ile geniş aile bağları bulunuyordu. Ayrıca Uşak Banaz’daki Akmoneia antik kentinde de önemli bir kişi olarak tanınıyordu.

 

Julia Severa’nın adı, yine “kader tanrıçası” Tykhe ile bağlantılı olarak, Uşak’taki Akmoneia antik kentinden bir mozaik kaçakçılığı olayında da karşımıza çıkmıştı!

 

24 Eylül 2001’de yayımlanan haberde:

 

“(...) Uşak’taki Akmonia antik kentinde ortaya çıkarılan bir Roma jimnastik salonunun tabanını kaplayan görkemli mozaikteki kader tanrıçası Tykhe kaderine karşı koyamayınca, jandarma denetimine karşın eski eser hırsızlarınca çalındı.

 

Güvenlik görevlileri, 22 Mayıs’taki olaya adı karışan altı kişiyi tutukladılarsa da çıkarıldıkları mahkemede serbest bırakılmışlardı.

 

7.5 metre genişliğinde, üst bölümü yuvarlak olan mozaikte voleybol, boks, güreş gibi spor karşılaşmalarının betimlendiği, iki köşede ise kader tanrıçası Tykhe’nin resimleri görülüyor.

 

Akmonia Tykhe mozaiği
Akmonia Tykhe mozaiği

 

Tykhe’lerden birinin üzerinde “festival düzenleyicileri” ötekisinde ise “spor düzenleyicileri” yazısı okunuyor. Mozaikte ayrıca bir masa ve üç ödül torbası da dikkati çekiyor. Mozaikte zamanın doğal etkisi nedeniyle yer yer tahrip olmuş bölümler de bulunuyor.

 

Hırsızların, gece yarısı jandarmanın devriye görevini tamamlamasından yararlanarak sabaha karşı “festival düzenleyicileri” yazılı Tykhe bölümünü yaklaşık olarak (75x150 cm) boyutunda bir dik üçgen gibi kestikleri, kazı heyetinin olay yerine dönmesiyle ortaya çıktı.(...)”

 

Bu gelişmeden yaklaşık bir yıl sonra, adını açıklanmayan bir kişi, İstanbul’dan gelerek “Tykhe mozaiği” hakkında bilgi vereceğini  gazeteye söyledi. Kendisi Emniyet Genel Müdürlüğü Mali Suçlar Şubesi’ne götürüldü ve haber verilen Anıtlar ve Müzeler Müdürlüğünden bazı yetkililerin de bu buluşmaya katılması sağlandı.

 

 “Bir yıl önce Uşak’ın Banaz İlçesi Ahat köyünde arkeologların kurtarma kazısında bulmalarından ve jandarmaya emanet etmelerinden beş gün sonra çalınan “kader tanrıçası Tykhe” mozaiği Emniyet Genel Müdürlüğü Mali Şube dedektiflerince İstanbul’da ele geçirildi.

 

Olayı başından beri planlayan İsmail Çetin ile Mehmet Emin Alpsar, Hasan Ünsal ve Ramazan Yıldırım adlı kişiler Maltepe’de bir büroya düzenlenen operasyonla gözaltına alındı. (...)” Perge’de, 2014 yılında ayrıca bir başka Tykhe heykeli daha bulundu ve Antalya Müzesinde sergileniyor...

 

Kaynak: http://www.cumhuriyet.com.tr