PROJE / LİKÇE YAZITLI ANITLAR

PROJE / LİKÇE YAZITLI ANITLAR   Kapsamlı Bir Koleksiyon Oluşturuluyor   “Likçe Yazıtlı Anıtlar Projesi”, Likya’da en yeni bilimsel girişimlerden biri. Vienna Üniversitesi Klasik Arkeoloji ve Dilbilim Enstitüleri tarafından yürütülen bu projeyle, üzerinde 2. binyıl Luvi ve Hitit dilleri ile yakın bağlantılı Hint-Avrupa dili olan Likçe yazıtlar bulunan bütün anıtların belgelenmesi ve yayınlanması amaçlanıyor.

Likçe Yazıtlı Anıtlar Projesi”; bugün, arkeolojik, tarihsel, yapı tarihi, epigrafik ve dilbilimsel açıdan eşit önemde bilinen tüm Likçe yazıtlı 305 kalıntının, kayıt altına alınmasını ve belgelenmesini hedefliyor. Bunlar üç cilt halinde bir dizi olarak yayınlanabilir; Batı-, Orta- ve Doğu Likya.
Likçe yazıtlı anıtların büyük çoğunluğu; ev mezarlar, kaya mezarları, lahitler veya sütun mezarlar gibi mezarlardır. Aralarında en iyi bilinenlerden bazıları; Kadyanda’daki Uzeblẽmi veya Limyra’daki Xuñnijẽi mezar evleri;Myra’daki Hurttuweti ve Limyra’daki Tebursseli veya Antiphellos’taki Ida Maχzza kaya mezarları; Xanthos Pajawa Lahti, Kyaneai Xudalijẽ Lahti, Limyra Xñtabura Lahti gibi lahitler ve kısmen Likçe yazıtlı, “Xanthos yazıtlı sütunları” olarak adlandırılan devasa sütun mezarlardır. Bunlar, bugüne kadar bilinen en uzun metni içerdiklerinden, özellikle dilbilimleri alanında önemli bir pozisyona sahiptirler.
 Likçe yazıtlı diğer kanıtlar; steller, heykel kaideleri, daha küçük sanatsal çalışmalar ve seramik gövdelerindeki grafittilerdir. En önemli steller, bir Fransız kazısı olan Xanthos’a yakın yerdeki Letoon’da bulunan iki Erbbina yazıtı ile Likçe, Grekçe ve Aramca dillerinde önemli dini bilgiler sunan üç dilli yazıttır. Olasılıkla daha küçük sanatsal çalışmalar arasındaki en önemli parça, Tell el Mashutta’da (Mısır) bulunan ve Troya Prensi Paris’in yargılanmasını konu alan bezemesiyle çift başlı gümüş vazodur. Üzerinde Likçe dilinde iki tanrıçanın (Mal[ija = Athena, Pedrita = Aphrodite) ve Paris’in ismini taşıyan bu kantharos, sanat tarihsel nedenlerle oldukça ilginçtir.
Sikkeler üzerindeki yazıtlar dışında, bu kanıtların en geniş grubunu mezarlar oluşturur. Bu nedenle, dizinin büyük bir bölümü, Likya kültürünün mezarla ilgili gidişatından bahseder – mezar mimarisi, anıtların kronolojik gelişimi, ölü gömme, ölü kültü, sayısız mezar kabartmalarının tanımlanmasıyla ilgili ikonografik sorular ve mezar yazıtlarının dilbilimsel durumları…
Son yıllarda birçok makalede yayınlanan bu kompleks konunun, farklı bilimsel sorunlarıyla ilişkili, çeşitli önemlere sahip arkeolojik ve dilbilimsel verilerini toplamış bulunuyoruz. 
Likçe Yazıtlı Anıtlar Projesi’nin temel önemi; Likçe mezar yazıtlarıyla ilişkili sayısız ayrıntılı sonuç sunmasının yanı sıra, aslında bu corpusun tüm Likçe yazıtlı anıtların arkeolojik, tarihsel ve dilbilimsel yönlerini ortaya koyarak kapsamlı bir koleksiyon sunmasında saklıdır. Yayın, tarihsel bilimlerin tüm iddialarını karşılayacak ve Anadolu’nun en büyüleyici yerlerinden birinde bu konuda yürütülecek olan gelecek faaliyetler için sağlam bir temel olacaktır.
 
Dr. Martin SEYER
Limyra Kazı Başkanı
Österreichisches Archäologisches Institut
 
Fotoğraflar; Limyra Kazı Arşivi