SALAT TEPE /GEÇ AKKAD DÖNEMİ KIRSAL TAPINAĞI

Eski Önasya’da tapınak, sosyal hayatın merkezini oluşturan en önemli kurumlardan biridir.Mezopotamya kentlerinin merkezinde yer alan büyük tapınak kompleksleri, günlük yaşamın geçtiği mahallelerle çevrilidir.

Kırsal yerleşimlerde de ahalinin kullanacağı tapınaklar küçük boyutlu tasarlanmıştır. Mezopotamya tapınaklarının karakteristik şemasından farklılaşan bu yapılardan bir yenisi, Ilısu Barajı Kurtarma Projesi kapsamında kazılan Salat Tepe’de açığa çıkartılmıştır. Yapının temellerinde kullanılan çok iri kireçtaşı kayaların yaklaşık 25 metre yükseklikteki tepenin üzerine insan gücü ile çıkartılması, yapıya özel bir önem verildiğine tanıklık etmektedir. Yapının giriş kapısı, güneyindeki kerpiç terasın yüzeyine dizilmiş iki sıra çakıl taşı ile işaretlenmiş, yanına kil platform inşa edilmiştir. Yapının kapıları, konutlarda görülmeyen biçimde, iki ya da üç pervazlı biçimlendirilmiştir. Giriş odasının doğusunda yer alan, alçı-kireç karışımı sıva ile kaplı kerpiç zemine yerleştirilen kaide, olasılıkla bir libasyon kabına aittir. Girişin batısında bulunan küçük depoya batıdan kil merdivenle, doğudan da iri taş merdivenle inilmektedir. Yapının üç odalı kuzey kanadının küçük deposundan geçilen orta mekanın batı ve güney duvarlarına eklenmiş olan 1 metre yükseklikte kil platformlar, olasılıkla sunak masaları olarak kullanılmıştır. Bu mekana kuzeyden girişi sağlayan kapı, geç bir evrede büyükbaş bir hayvana ait parçalar yerleştirildikten sonra kerpiç ile doldurulmuştur. Buradan bir kapı ile geçilen büyük mekanın güneye açılan kapısı da büyükbaş hayvana ait parçalar yerleştirildikten ve pişmiş toprak bir insan figürini kırıldıktan sonra kerpiç ile doldurulmuştur. Yukarı Habur havzasında Tell Beydar’da açığa çıkan ve MÖ 2400’lere tarihlenen D Tapınağı çift ve üç pervazlı kapıları, nişleri ve sunak olarak kullanılan sekileri ile Salat Tepe yapısına benzemektedir. Yapının görkemi ve inşasındaki özen ile plan şeması ve bulgular, burada yaşayan kırsal topluluğun kullandığı bir tapınak olduğuna işaret etmektedir.