SERVILIUS VATIA’NIN KORSAN-HAYDUT SAVAŞLARI

Doğu Lykia uzun zamandır kanunsuzların, asilerin, kaçakların, haydutların ve korsanların yuvası olmuştu. Söz konusu bu grupların başında, kendisine βασιλεύς unvanı veren ve tıpkı bir kral gibi Doğu Lykia ve Pamphylia’ya hükmeden Zeniketes adında bir korsan şefi vardı.

Zeniketes’in kim olduğu sorusuna kaynakların yetersizliğinden dolayı, tam olarak cevap vermek mümkün değildir: Bu konudaki ilk tahmin, Zeniketes tarafından adandığı düşünülen Dodona’daki bir adak yazıtında geçen ἐργασία kelimesi ile onun demir bakımından zengin Kilikia’dan demir işçisi olarak Phaselis’e göç ettiği ve daha sonra haydutluğa başladığıdır. Bir başka görüş ise, Zeniketes’in Pontos Kralı Mithridates’in ordusunda paralı asker olarak görev yaptığı ve bu dönemde generalliğe kadar yükseldiğidir. I. Mithridates Savaşı’nın yarattığı kargaşa ortamında ele geçirdiği ganimetler ve zekâsı sayesinde de büyük bir güç haline gelen Zeniketes, Mithridates’in ordusunda sıradan bir korsan iken, zamanla “korsanlar kralı” olmuştur.

 

Bir süre sonra ise Doğu Lykia ve Pamphylia’nın stratejik önem taşıyan kentlerini ve tahkimatlı mevkilerini tek tek ele geçirmiş ve Gelidonya Körfezi’nden Attaleia’ya kadar olan kıyı bölgesinde bir “krallık” kurmuştur: Bu krallık, muhtemelen güneyde bugünkü Kumluca Ovası’ndan kuzeye, Solymos Dağı istikameti doğrultusunda devam ederek, Çandır Vadisi’ne oradan da Attaleia’ya kadar uzanmaktaydı. Krallığın merkezi de Olympos kenti; kalesi ise Olympos’a bağlı olan bugünkü Musa Dağı’ndaki tahkimatlı yerleşim olmalıdır. Lykia Birliği’nin üç oy hakkına sahip altı kentinden biri olan Olympos’un ne zaman ve ne şekilde Zeniketes’in eline geçtiği tam olarak bilinmemekle birlikte, kentin en azından, MÖ 82 yılından itibaren Zeniketes’in hâkimiyetine girmiş olduğu düşünülebilir.

 

Yazı: Hüseyin Sami Öztürk

 

Yazının tamamına Aktüel Arkeoloji Dergisi 61. sayısından ulaşabilir, okuyabilirsiniz.