SİLİVRİ’DE BULUNAN KURGANLA İLGİLİ TÜM MERAK EDİLENLER

İstanbul Arkeoloji Müzeleri yetkilileri tarafından Silivri’deki kurtarma kazılarında ortaya çıkarılan ve hem ulusal hem de uluslararası basında geniş yer tutan kurganla ilgili merak ettiklerimizi İstanbul Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Prehistorya Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Özdoğan’a sorduk.

MÖ 3. binyıla ya da MÖ 2. binin başlarına tarihlenen kurgan tipi mezarı, kısaca “Avrasya steplerinin mezar tepeleri” olarak tanımlayan Özdoğan, bu mezar tipinin uzun bir geçmişi ve kendi içinde çok çeşitlemesi olduğunu belirtti.

 

1.     Kurganın Türk ölü gömme gelenekleri içindeki yeri ve önemi nedir?

Türkce’de ‘kurulu yer’den türeme bir sözcük olan ve Orta Asya Türk topluluklarının daha çok kale gibi yapılar için kullandığı Kurgan, Rus arkeologlar ile mezar tepelerini de kapsayacak kadar genişledikten sonra, arkeoloji literatürüne yalnızca step mezar tepelerine özgü duruma geliyor. Etnik kimlik ile hiç bir ilgisi yok. Steplerde var olmuş olan tüm topluluklar bu tür mezar tepelerini MÖ 4. bin yıldan bu yana kullanmışlar. En eski örnekleri ise Ural, Kuzey Kafkas, Ukrayna ve daha sonra doğuya doğru yayılıyor. Dolayısıyla steplerde var olmuş olan tüm göçebe topluluklar kurgan türü mezar tepesi yapmış.

 

2.     Bulunduğu yere, buluntularına ve tarihine göre Silivri’deki keşfin önemi nedir?

Kazısı yapılmış Balkanlardaki en güney kurgan olması.

 

3.     Mezarı tarihlememize yardımcı olan buluntular nelerdir?

İçinde bulunmuş olan kapların biçimsel özellikleri ve bezemesi ile bir madeni mızrak. Daha kesin tarihsel tanı için Karbon-14 ve izotop analizleri gerekir.

 

4.     Mezar kimin için yapılmıştı?

Dönemin önemli bir kişisi.

 

5.     Keşfin neden bu kadar gündem oluşturduğunu düşünüyorsunuz?

İyi duyuruldu ve iyi kazıldı. Müze çok başarılı bir çalışma yaptı, bunu duyurmak da, örnek olması açısından doğru. Yalnızca Trakya bölgemizde değil, Küzeydoğu Anadolu’da da binin üzerinde kurgan türü mezar, belgelenmeden düzletilip yok edildi. Toplumumuz, ülkemiz ile kurgan sözcüğünü özleştirmeye pek alışık değil, ilgi çekti. Oysa, sanırım Alacahöyük ve Arslantepe de son bulunan mezarlar da esasen kurgan gelenekli.

 

6.     Bu keşfin hem Anadolu’da hem de dünyadaki kurganlardan farklı noktaları var mıdır?

Benim bildiğim kadarı ile yok.