SİZ DE UZAY ARKEOLOĞU OLABİLİRSİNİZ

Yeni bir internet platformu hepimizi uydu destekli birer Indiana Jones’a çevirmeyi hedefliyor.

Geçen sene Sarah Parcak uzaydan eski tarihi eserleri ve ilginç arkeolojik yerleşkeleri saptayarak 1 milyon dolarlık TED Ödülünü kazandı.

NPR’ın raporuna göre Twitter’da kullanıcı adı @IndyFromSpace olan Parcak, kazandığı ödül parasını kullanarak hepimizi uydu destekli arkeoloji dedektifleri yapacak bir kitle kaynağı toplayan internet sitesi kurmak için kullanıyor.

İşi yalnızca sınırlı sayıdaki eğitimli arkeologlara bırakmaktansa Parcak’ın projesi uydu görüntüleme ve internetin gücünü kullanarak yüzler, belki de binlerce gönüllü katılımcıyı belirli uydu görüntülerini incelemeye ve eski bir kalıntının işareti olabilecek şeyleri saptamaya teşvik ediyor.

Elbette hatalar olacak ve bir şey bulundu zannedilip yanlış alarmlar verilecek; ama Parcak’ın harika modeli sayesinde amatör arkeologlardan oluşma belli sayıdaki kişi aynı nesne ya da motifi işaretlediği takdirde, profesyoneller devreye girip işaretlenen şeyin daha çok incelenmesine gerek olup olmadığını söyleyebilecek. Ayrıca, internet sitesi sayesinde amatörler var olan keşiflerin bilinen örnekleri ile kendi gördükleri şeyleri karşılaştırabilecekler (örneğin kazıda çıkarılmış evler ya da saklı mezarlar). Böylelikle gördükleri şeyin ne olduğunu düşündüklerine dair etiketler ekleyebilecekler.

Fikir, temelinde uzay arkeolojisinin “oyun hâline getirilmesinden” ibaret. Korunma çalışmalarının yürütülme şeklini değiştiren vatandaş bilim projeleri gibi bu proje de sayıca çok ve şevkli amatörlerin artı yönlerini, özel eğitimli ama kaynakları sınırlı olan profesyonel uzmanların artı yönleriyle birleştirecek.

NPR röportajında da görülebileceği üzere IŞİD ve Ortadoğu’da yağmalamaların yapıldığı çağımızda, bu tür bir teknolojinin kötü amaçlar için kullanılmasından korkan kişiler elbette ki olacaktır. Sonuç olarak, IŞİD ve diğer cihatçı gruplar eski kalıntıları yağmalayarak epey maddi kazanç elde ettiler. Fakat Global Xplorerspesifik, bölgeleri ve araştırılan yerlere dair diğer belirleyici işaretleri bir sır olarak tutacak ve böylece amatörler Dünya’nın yüzeyini dünyada nerede olduğumuzu bilmeden keşfedebilecekler.

Projenin ayrıca, internette geçirilen zamanın kalitesini arttıracağına da inanılıyor.  

Fotoğraf: Dashur'un (Mısır) işlenme öncesi (solda) ve sonrası (sağda) uydu görüntüsü

mnn.com