TÜRKMEN MEZARLIĞINDA TEMİZLİK VE ARAŞTIRMA ÇALIŞMALARI

Türkmenlerin Anadolu’ya giriş yollarından olan, Hatay-Halep-Gaziantep hattı boyunca uzanan coğrafi alanda bulunan ve Halep Beyi’nin, Süleyman Şah’ın oğlu Ertuğrul Gazi’ye kışlak olarak gösterdiği alana ait olduğu düşünülen Türkmen mezarlığında, 2015 yılında Hatay Müzesi Müdürlüğü’nce başlatılan temizlik ve araştırma çalışmalarına devam ediliyor.

Günümüzde Hatay ilinin sınırları içinde olan Hassa ilçesi ve çevresi ilk kez Tolunoğulları döneminde bağımsız bir Türk devletinin idaresine girmiş, 1071 Malazgirt Savaşı’ndan sonra 1084 yılında Anadolu Selçuklu Devleti’nin hâkimiyetine geçmiştir. 1096 yılında Haçlı ordusunun Anadolu’yu istilasıyla bölgede bir Haçlı Kontluğu kurulmuş, daha sonra Selahattin Eyyubi, Bakras ve civar kaleleri ile Hassa yöresini fethederek haçlılardan almıştır. 1268 yılında ise Memlük Türkleri Hassa’yı da içine almak kaydıyla Kayseri’ye kadar uzanan tüm toprakları ele geçirmiştir.

 

Tarihsel süreçte yaşananlardan da görüldüğü üzere Hassa ve çevresi 9. yüzyıldan itibaren kesintilere uğrayarak farklı Türkmen boylarının akınına uğramıştır. Bu akınlar özellikle Selçuklular devrinde ve 13.-14. yüzyıllarda Moğol istilası ile hız kazanmıştır. 15. yüzyılda bölgenin Osmanlıların eline geçmesi ile yeni Türkmen göçleri de gerçekleşmiştir. Bu tarihlerde Hassa ve çevresinde Avşar ve Bayat boylarının güçlü bir yapılanması bulunmaktadır. Hassa Türkmen mezarlığında bulunan taşlarda yoğun miktarda görülen “OK” damgaları 16. yüzyıl Osmanlı yazması olan “Hünername” adlı kitapta Bayat boyunun damgası olarak görülmektedir. Tarihsel veriler, Bayatların bu yüzyıllarda bölgede yoğun iskânı olduğunu göstermektedir. Hassa mezar taşlarındaki damgalar bu tarihsel verileri doğrular niteliktedir.

 

Yakın zamana kadar farklı dönemlerde ölü gömmelerin gerçekleştiği Hassa Aktepe Türkmen Mezarlığı’nın ilk kullanım evresinin, Türkler’in Anadolu’ya girdikleri ilk yıllara kadar uzanması mümkündür.

 

Bütün bu veriler ışığında, alanda yapılan ve yapılacak arkeolojik çalışmalar ile mezar taşlarının temizliği tamamlanarak taşlardaki tüm damga kataloğunun hazırlanması amaçlanmaktadır. Söz konusu araştırma sonuçlarına göre bir tarihlendirmenin yapılması mümkün olacaktır.

 

Türkmen mezarlığında, Hatay Arkeoloji Müzesi Müdürlüğü başkanlığında gerçekleştirilen temizlik ve araştırma çalışmaları sonucunda mezarlık alanının peyzaj ve çevre düzenlemesinin yapılarak, mezarlığın bölgenin kültürel değerlerinin kapsamına alınması hedeflenmektedir.

 

kulturvarliklari.gov.tr