URARTU TAKILARI REZAN HAS MÜZESİ

Rezan Has Müzesinde sergilenen 1100 adet Urartu eseri arasında yer alan takılar, “Rezan Has Müzesinden Metal Urartu Kemerleri” ve “Yeni Veriler Işığında Urartu Takıları”

 

REZAN HAS MÜZESİNDEKİ URARTU TAKILARI

Urartular, MÖ 9.-7. yüzyıllar arasında başta Van Gölü Havzası olmak üzere Doğu Anadolu Bölgesi'nde güçlü bir devlet kurmuştur. Nitekim Urartu krallarının izlemiş olduğu genişleme politikası neticesinde devletin sınırları; batıda Fırat, kuzeyde Kuzey Ermenistan Dağları, doğuda İran'daki Salavan Dağları, güneyde ise Zagros Dağları ile birleşen Doğu Toroslar’a kadar uzanmıştır. Bu dağlık bölgedeki Urartu kale ve nekropollerinde yapılan bilimsel kazı çalışmalarında çok sayıda eser ele geçmiştir. Bunlar arasında yer alan metal eserler, Urartuların bölgedeki maden yataklarını iyi değerlendirdiklerini ve becerikli maden ustalarına sahip olduklarını kanıtlar niteliktedir. Bilimsel kazılarda ele geçmiş birçok eserin yanı sıra, define kazılarında bulunup çeşitli müze ve özel koleksiyonlara dağılmış çok sayıda eser bulunmaktadır.

Bağış yoluyla ele geçmiş eserlerin kazandırıldığı önemli müzelerden biri de Rezan Has Müzesidir. Koleksiyon, Neolitik Dönemden Selçuklu Dönemine kadar uzanan oldukça geniş bir zaman aralığına ait eserlerden oluşur. Kronolojik bir dizinde sergilenen eser gruplarının yanı sıra koleksiyonun iddialı olduğu idol ve figürinlerden oluşan insan betimlemeleri, aydınlatma araç gereçleri, silahlar ve özellikle Urartu dönemine ait eserler ön plana çıkar. Koleksiyonda yaklaşık 2700 eser yer alır ve bu eserlerin 1100 tanesi Urartu dönemine aittir.  Daha çok takı içerikli olan başlıca Urartu eserleri; 278 adet iğne, 230 adet yüzük, 159 adet küpe, 141 adet bilezik, 107 adet fibula, 74 adet kemer ve kemer parçaları, 22 adet adak levhası, 18 adet pazubent, 16 adet boyunluk, 15 adet kolye, 10 adet saç spirali, 10 adet koşum takımı parçası, 1 adet pektoral, 14 adet pişmiş toprak (urne, rhyton, kadeh, kâse), 8 adet bronz kase ve 1 adet bronz bakraçtan oluşmaktadır. Müzedeki Urartu eserlerinin çoğu metaldendir.

Rezan Has Müzesinde sergilenen 1100 adet Urartu eseri arasında yer alan takılar, “Rezan Has Müzesinden Metal Urartu Kemerleri” ve “Yeni Veriler Işığında Urartu Takıları” başlığıyla hazırlanan yayınlarda yerini alarak, müzedeki Urartu dönemi takılarının güncel bir corpusu oluşturulmuştur. Kitaplar oluşturulurken şimdiye kadar Urartu üzerine yayınlanan eserlerdeki takılar da tipolojiye eklenerek değerlendirilmiştir. Yakındoğu’da MÖ 1. binde, madeni kemerleri Urartular kadar yoğun kullanan bir başka uygarlık henüz bilinmemektedir. Rezan Has Müzesinde bulunan metal kemerlerin bazıları, bugüne kadar bilinmeyen yeni özellikler sergiler. Müzedeki kemerler bu yönüyle Urartu kemerleri hakkında bilinenlere yeni katkılar sunmaktadır.

Yazı : Rafet Çavuşoğlu

Fotoğraflar Rezan Has Müzesi