URARTU TARİHİ -BİAİNİLİ KRALLIĞI

Urartu adı tarihte ilk kez MÖ 13. yüzyılda Uruatri şekliyle bir ülkeler federasyonu halinde görülür. Assur hükümdarı I. Şulmanu-aşerid’e (Salmanassar) (MÖ 1274-1245) ait kayıtlarda bu federasyona dahil 8 aşiretin adı anılmakta ve 51 kentleri olduğu bildirilmektedir.

 

                                                               URARTU-BİAİNİLİ KRALLIĞI

MÖ 1. binyılın ilk yarısı içinde yani bundan yaklaşık üç bin yıl kadar önce Yakın Doğu, ticaret yolları, limanları ve tüm sömürü alanlarıyla büyük çapta Assur İmparatorluğu’nun denetimi altındaydı. Ona ciddi anlamda rakip olabilecek yegâne siyasal örgütlenme Urartu idi. Ön Asya dünyası yakın geçmişin Amerika ve Rusya’sını andıran iki süper gücün çekişmelerine sahne oluyordu.

Urartu adı tarihte ilk kez MÖ 13. yüzyılda Uruatri şekliyle bir ülkeler federasyonu halinde görülür. Assur hükümdarı I. Şulmanu-aşerid’e (Salmanassar) (MÖ 1274-1245) ait kayıtlarda bu federasyona dahil 8 aşiretin adı anılmakta ve 51 kentleri olduğu bildirilmektedir. Biraz daha sonraki Assur belgelerinde adları, birçok politik ve etnolengüistik gruba yuva olan Nairi Ülkeleri arasında geçmeye başlar; ancak Nairi ve Uruatri bölgeleri arasındaki sınırı belirlemek zordur. Assurlulara göre Nairi Ülkeleri:  güneyde Kaşiyari Dağı’ndan (Klasik Masios, Tur Abdin) kuzeyde Van Gölü havzasına değin uzanan dağlık bölgeydi ve irili ufaklı birçok Hurri beyliği arasında paylaşılmıştı.  Kral ya da beylerinin sayıları 23 ile 60 arasında değişiyordu. Uruatri ise daha kuzeyde ve daha sınırlı bir yöre görünümündeydi. Doğu Anadolu’da adeta Anadolu Beylikler Dönemi’ndekini andıran bir bölünmüşlük söz konusuydu. Oysa MÖ 9. yüzyılın ortalarına gelindiğinde merkezî bir devlet olarak Urartu Krallığı parlamış ve güçlü komşu Assur’a karşı amansız bir rakip haline gelmişti. 

Yazı : Veli Sevin

Fotoğraflar:  A Fatih Sönmez

Yazının devamını Aktuel Arkeoloji 30.  sayısında bulabilirsiniz