ÜRDÜN’DE TARIMIN ORTAYA ÇIKIŞININ 4 BİN YIL ÖNCESİNE AİT EKMEK KEŞFEDİLDİ

Ürdün’ün kuzeydoğusunda konumlanan Shubayqa 1 adlı arkeolojik alanda yapılan arkeolojik kazılar sırasında günümüzden 14.400 yıl önce yapılan bir ekmeğe ait bulgular tespit edildi. Tarımın ortaya çıkışından 4.000 yıl öncesine ait olan ve dünyanın en eski örneği olma özelliğini taşıyan ekmek, avcı-toplayıcılar tarafından yapılmış. Ortaya çıkan bulgular, yabani tahıllara dayalı ekmek üretiminin avcı-toplayıcıları yabani tahılları evcilleştirmeye yönlendirmiş ve dolayısı ile tarım devrimi olarak da bilinen Neolitik Devrime de katkı sağlamış olabileceğine işaret ediyor.

 

Araştırmacı Dr. Amaia Arranz Otaegui ekmeğin bulunduğu alanda örnek topluyor.

 

Ürdün’ün kuzeydoğusundaki Siyah Çöl’de konumlanan Shubayqa 1 adlı 14.400 yıllık arkeolojik alanda yürütülen kazılarda ortaya çıkan karbonlaşmış yiyecek kalıntıları, Danimarka’daki Kopenhag Üniversitesi ve İngiltere’deki University College London ve Cambridge Üniversitesine bağlı bir grup araştırmacı tarafından incelendi ve sonuçlar Proceedings of the National Academy of Sciences adlı bilimsel dergide yayımlandı. İncelemeler sonucunda, karbonlaşmış yiyecek kalıntılarının, dünyada bilinen ilk ekmek üretimine dair kanıt oluşturduğu anlaşıldı.

 

Kopenhag Üniversitesinden arkeobotanist Amaia Arranz Otaegui, yaptığı açıklamada, Shubayqa 1’de elde ettikleri yüzlerce karbonlaşmış yiyecek kalıntısının, 14.000 yıl öncesine ait yiyecek üretimi ve yemek pişirme geleneklerini ortaya çıkarması bakımından son derece önemli olduğunu söyledi. Çalışmalar kapsamında incelemeye alınan 24 örnek arasında yer alan arpa, siyez (einkorn), yulaf gibi tahılların yabani atalarının pişirilmeden önce öğütüldüğüne, elekten geçirildiğine ve hamur haline getirilerek yoğrulduğuna dair bulgular elde edildi. Ekmek kalıntılarının Avrupa ve Türkiye’deki birçok Neolitik ve Roma Dönemi yerleşmesinde ortaya çıkan mayasız ekmek örnekleri ile benzer olduğuna dikkati çeken Otaegui, elde ettikleri bulgular ile birlikte ekmek üretiminin tarımın ortaya çıkışından çok daha eskiye dayandığını belirlediklerini sözlerine ekledi.

 

14.400 yıllık Natuf yerleşmesi Shubayqa 1.

 

Natuf kültürüne ait avcı-toplayıcı toplulukların yerleşik hayata geçiş sırasındaki bir ara dönemde yaşamış olmaları nedeniyle araştırmaları için son derece önem teşkil ettiğini söyleyen Kopenhag Üniversitesinden Tobias Richter, bu dönemde yaşamış insanların yavaş yavaş farklı bir diyete geçtiğini belirtiyor. Levant bölgesindeki Natuf yerleşmelerinde ortaya çıkan çakmaktaşından orak bıçakları ve öğütme taşlarının, arkeologların bu dönemde yaşamış insanların bitkilerden daha farklı bir şekilde yararlandığını düşünmelerine sebep olduğu söyleyen Richter, elde ettikleri bu keşif ile birlikte varsayımlarının da doğrulandığını sözlerine ekliyor. Richter ayrıca, bilinen en erken örnek olma özelliğini taşıyan, yabani tahıllara dayalı bu ekmek üretiminin, yaklaşık 4.000 yol sonra meydana gelen tarım devriminin ortaya çıkışında de rol oynamış olabileceğini düşündüklerini belirtiyor.

 

Karbonlaşmış yiyecek kalıntılarının taramalı elektron mikroskobu altında görünümü.

 

Karbonlaşmış yiyecek kalıntıları, tarihöncesi ekmek konusunda uzman Laza Gonzalez Carratero tarafından University College Londan’daki bir laboratuvarda taramalı elektron mikroskobu ile incelendi. Ekmek veya tahıla dayalı diğer ürünlerin tanımlanmasındaki zorluklara dikkat çeken Carratero, karbonlaşmış kalıntıların her birine ait mikroyapıların ve taneciklerin incelendiğini ve ekmek, hamur ve yulaf lapası gibi ürünlerin her birini tanımlayabildiklerini sözlerine ekledi.

 

Ekmek üretiminin; kabuklardan ayırma, öğütme, yoğurma ve pişirme gibi aşamaları içeren yoğun işgücü gerektiren bir süreç olduğunu söyleyen University College Londan’dan Dorian Fuller, tarımın ortaya çıkışından daha eskiye dayanan, 14.400 yıl öncesindeki bu ekmek üretimi sürecinin tahılların evcilleştirilmesi yönünde alınan kararlarda da rol oynamış olabileceğini düşündüklerini belirtiyor.

 

 

Çeviri: Deniz Genceolu

Kaynak: https://www.sciencedaily.com/releases/2018/07/180716151513.htm