YORTAN KABI TÜRKİYE´YE İADE EDİLİYOR

Türkiye’den yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan Yortan kültürüne ait bir kap bugün Londra’daki Türk Büyükelçiliğine iade ediliyor.

İngiliz Thelma Bishop, kocası Malcolm ile 1960’ların başında ziyaret ettikleri antik Efes’te bir kap satın almıştı. Bayan Bishop, satın almış oldukları bu kabı İngiltere’deki Adam Partridge adlı bir müzayede evine ulaştırdı. Müzayede evinin seramik uzmanı Jason Wood, Türk eşi B. Nilgün Öz aracılığıyla birkaç uzmanla temas kurdu ve kabın Yortan kültürüne (MÖ 2500) ait orijinal bir Erken Tunç Çağı eseri ve aynı zamanda Batı Anadolu’daki mezarlarda defin armağanı olarak bulunan bir tür kap olduğu doğrulandı.

 

Bunun üzerine 50 yıl önce iyi niyetle satın alınmasına rağmen kabın şimdi Türkiye’ye iade edilmesi gerektiğini düşünen Wood, Bishop’a kabın açık attırmada satmanın yanlış olacağını ve Türkiye’ye iade edilmesini önerdi. Bayan Bishop bu öneriyi kabul edince, Jason Wood izlenecek gerekli prosedürleri danışmak için Londra’daki Türk Büyükelçiliği ile temasa geçti ve kabın 16 Ocak Pazartesi günü büyükelçiliğe verilmesi kararlaştırıldı.

 

Kabın Türkiye’ye iade edilmesinde emeği geçen seramik uzmanı Jason Wood, kabın yaşından, kolay kırılabilir ve uzak mesafe yolculuğuna rağmen iyi durumda olmasından dolayı şaşkınlığını dile getirdi ve katalogladığı 20. yüzyıl seramiklerinden bile daha iyi olduğunu aktardı. Yortan kültürüne ait bu kap; gaga ağızlı, siyah astarlı ve perdahlıdır. Hemen hemen yuvarlak tabanlı olan kabın bir kulpu bulunmaktadır. İyi durumda olan kap 26,5 cm yüksekliğindedir.

 

Paul Gaudin tarafından 1901-1902 yıllarında kazısı yapılan Yortan mezarlığına dair hiçbir bilimsel veri yayınlanmamıştı. Ayrıca 5 bin yıl öncesine ait Yortan mezarlığına ilişkin ana yerleşmenin nerede olduğu da bilinmiyordu. Kazıyı gerçekleştiren Gudin başta olmak üzere kaçak kazılarda çıkartılan buluntular Türkiye’den yasa dışı yollarla kaçırılmıştı.Yortan kültürüne ait siyah seramiklerin Türk müzelerinde ender rastlanıldığı biliniyordu. Bu gün teslimi gerçekleşecek kap ise Türk makamlarına iade edildikten sonra Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesinde sergilenecek.

 

Konu ile ilgili bir açıklama yapan Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye’nin yıllarca tarihi eser kaçakçılığıyla mücadele ettiğini ve yurtdışındaki eserlerin Türkiye’ye iadesi için çalıştıklarını belirtti. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ise kültürel mirasın korunmasına katkılarından ötürü Bishop ve Adam Patridge’i teşekkürlerini dile getirdi ve Bayan Bishop ve Adam Partridge’i Türkiye’de ağırlamaktan mutluluk duyacaklarını ekledi.

 

Aktüel Arkeoloji Dergisi