50 YAŞINDAKİ HALKA KAPAKLAR ARTIK BİRER TARİHİ ESER

20. yüzyıl hayatının bir parçası olan eşyalardan bir tanesi artık arkeologlar için yeni bir anlam ifade ediyor. 50 yıl önce ilk kez ortaya çıkan kutu biraların halka kapakları artık tarihi eser olarak kabul ediliyor.

20. yüzyıl hayatının bir parçası olan eşyalardan bir tanesi artık arkeologlar için yeni bir anlam ifade ediyor. 50 yıl önce ilk kez ortaya çıkan kutu biraların halka kapakları artık tarihi eser olarak kabul ediliyor. Washington, Yakima’ de bulunan Reiss-Landreau Araştırma’dan arkeolog William Schroeder, günümüzde hala bulunabilen eski alüminyum kutulara ve kendine özgü kapaklarına gönderme yaparak “bir eser 50 yıl eşiğini aştığında bir çok bölgede arkeolojik bölge ya da tarihi eser olarak tanımlanabiliyor” diyor ve “bu artık her türlü içecek kutusuna ait halka kapağın ulusal yasalar tarafından korumaya uygun birer eser olarak kabul edilmesi anlamına geliyor” diye de ekliyor.

Washington’da içecek kutularından oluşan modern çöpler üzerinde bir araştırma yaparken bu yılın bu halka kapakların altın yıldönümü olduğunu fark eden Schroeder, bu nedenle Washington’ın merkezinde bulunan Cle Elum Dam yakınlarında küçük bir yüzey araştırmasına girişmiş.

“Küçük işe yaramaz atık yığınları ile karşılaştım. Bu yığınlar içecek kutuları, şişeler, plastik yağ kutuları vs. ile doluydu. Kutular oldukça eskiydi ama arazide olduğumdan bu kutuların tarihi eser sayılıp sayılmadığını –yani 50 yıldan eski olup olmadıklarını- anlamama imkan yoktu” diyerek bu işe nasıl giriştiğini anlatıyor.

Zamanla kutuların üzerindeki ambalaj kağıtlarından, kutuların bazılarının 1968 yılına ait olduğunu ve tarihi eser sayılabilecek kadar eski olmadıklarını anlamayı başarmış. Fakat yine de bu projenin kutuları ve onlardan daha çok sayıda bulunabilen halka kapaklarını tarihlemek için arkeologların bir çeşit kaynağa ihtiyaç duyacaklarını göstermesi açısından önemli olduğunu düşünen Schroeder, bu eserlerin bulundukları yerin tarihsel değerinin anlaşılması açısından da önemli olduğunu düşünüyor.

Schroeder’e göre “bir çok kişinin bu eski kutu halka kapaklara ilgisinin olmasına rağmen, çok az sayıda insan gerçekten kaç değişik çeşidin ve bu çeşitlere bağlı kaç değişik açma sisteminin olduğunu bilmiyor.”

Biraz araştırma yaptıktan sonra Amerika’da üretilen bira kutularının Tarihi Arkeoloji Enstitüsü tarafından 2009’da toparlanmış bir tarihini bulabilmiş ve bu noktadan sonra bu kaynaktaki görsel bilgileri izleyerek araştırmasına devam etmiş.

Schroeder bütün bu ön araştırma sonucunda arkeologlar tarafından arazide kullanabilecek anahtar kartlar hazırlamış durumda. Halka kapakların 1965’te üretilmeye başladığını belirten Schroeder, bu kapakların tipik göz yaşı şekline sahip olduğunu, bazılarının yuvarlak bazılarının ise kareye yakın uçları olduğunu, ama en büyük değişikliğin halkanın üst kısmında olduğunu belirtiyor. Erken modellerin tepeleri sert alüminyumdan yapılmışken delik ve halka kısmına sahip değiller. Bu onları diğerlerinden ayıran en büyük özellik. Bizim bildiğimiz halkalı kapak ise insanların tek parça olan metal kapağı kazara yutmaya başlamaları nedeniyle 1975’te kullanılmaya başlandı. Eski kapaklar StaTab olarak adlandırılan yeni bir tasarımla değiştirildi. Bu tasarımda sadece kapak kısmında, sıkıca mühürlenmiş üst kısımda aşağı bastırma kuvvetini oluşturmak için alüminyum kullanılmakta. Günümüzde hala kullanmakta olduğumuz sistem bu sistem.

 

Kaynak: http://westerndigs.org/ring-tab-beer-cans-are-now-officially-historic-artifacts/