ANTİK SITMA HASTALARI: ANTROPOLOĞUNUZ SİZİ ŞİMDİ GÖRECEK

Antik insan kalıntıları için sıtma testi geliştiriyor. Arkeolojik kemik kalıntılarından kemik iliğinden kazınma yöntemi ile hemozoini ayıran ve daha sonra bunu olukça ince bir yapıya getirmek için öğüten ve incelenmeye hazır hale getiren bir metot geliştiriliyor.

Antik insan kalıntıları için sıtma testi geliştiriyor.

 

Arkeolojik kemik kalıntılarından kemik iliğinin kazınma yöntemi ile hemozoini ayıran ve daha sonra bunu oldukça ince bir yapıya getirmek için öğüten ve incelenmeye hazır hale getiren bir metot geliştiriliyor.

Yale Üniversitesi’nden bilim adamları antik insan kalıntılarında bulunan kemik iliğinden sıtma teşhisi koyma üzerine yeni bir metot üzerinde çalışıyorlar. Bu araştırmacıların insan iskelet kalıntıları üzerinde bulunan ve sivrisinek ile yayılarak bir yılda milyonlarca insanı etkileyebilen bir hastalık teşhisi koyabilmeleri açısından bir ilk.

Yeni yapılan ve gelişen araştırmaların insan tarihinde bu hastalığın ilk ortaya çıktığı andan itibaren yayılımını gösterebilmesi bekleniyor. Kemik kalıntıları üzerinde yapılan bu metodun başka hastalıkları ortaya çıkarması da çalışmaya bağlı gelecekteki beklentilerinden birini oluşturuyor.

“Bu metodu kullanarak oluşturduğumuz veri tabanı sıtmanın antik toplumlardaki epidemiyolojik eğrisini gösterecektir” diyen proje yöneticisi ve Yale Üniversitesi arkeoloji doktora öğrencisi Jamie Inwood, "bu hastalığın antik zamanlardaki sosyal değişime nasıl tepki verdiğini öğrenebilirsek, gelecekte göstereceği değişimleri tahmin edebiliriz.  Hastalığın nasıl bir evrim geçirdiğini öğrenebiliriz” diyerek araştırmanın önemini anlatıyor.

Inwood ve meslektaşları sıtmanın kimyasal ve görüngel belirtilerinin ortaya çıkartılması için arkeolojik kemik kalıntıları üzerinde uzun yıllardır araştırmalar yapıyor. Özellikle sıtmayı ortaya çıkaran parazit tarafından oluşturulan polimer hemozoin yapısını araştırıyorlar.

Bu metodun, pathogen aDNA çıkarımı gibi mazlemenin yalnız çok hasar almadığı zamanlarda uygulanabilen diğer bütün analizlerden daha başarılı sonuçlar verdiği görülüyor. Faket, aDNA metodu Inwood’a bu metodu geliştirecek arkeolojik alanı bulmakta yardımcı oldu. Arizona Üniversitesi’nden arkeolog David Soren tarafından yönetilen bir önceki araştırma grubu İtalya, Teverina’da bulunan Lugnano’da bulunan ve MS 550 yılına tarihlenen insan kalıntıları üzerinde aDNA analizleri yapılmasını sağlıyor. Soren Inwood’a Roma villasında bulunan bir mezarlıktan çıkan 100'e yakın bebek ve çocuk iskeletlerinden alınan kemik örneklerini vererek çalışmaa destek oluyor.

Inwood "Arizona Ünversitesi’nden araştırmacılar bu kemikler üzerinde yapılan araştırmalarda ayrıca pagan ritüellerini gösteren gömme metotlarının kullanıldığını da ortaya çıkardılar. Yaptıkları araştırmalarda bu topluluğun ateş ya da hastalığa sebep olan bir salgına maruz kaldıklarını gördüler" diyerek kalıntılardan elde edilen sonuçları açıklıyor.

Alandan alınan uyluk kemiği ve kol kemiği örneklerini kullanan Inwood kemikte siyah, kristal hemozoin kalıntıları bularak bunları kemikten kazıyarak çıkardı ve analiz edip tanımlamak için X-ray analizi uyguladı.

Üzerinde analiz yapılan insan kemiklerinin sahiplerine saygısını sunmak ve bu kişilerin neden öldüklerine dair yeni elde edilen bilgileri paylaşmak amacıyla Inwood İtalya’da bulunan Lugnano alanına bu bahar geri dönmeyi planlıyor. İnsan tarihini anlamanın sıtmanın gelişimi ve gelecekteki etkisini anlamak açısından önemli olduğunu belirtiyor.

“İnsan nüfusundaki değişiklikler ve kullandığımız ilaçlardaki değişiklikler nedeniyle hastalık sürekli bir evrime uğruyor” diyen Yale Üniversitesi’nden antropolog Roderick Mclntosh “sıtmanın geçirdiği evrimleri bilmemiz oldukça önemli, insanlardaki sıtmanın gelişimini gösteren bir veri tabanı oluşturmak istiyoruz” diye de ekliyor.

Bunu yapabilmek için Inwood’un biraz seyahat etmesi gerekiyor. Özellikle Batı Afrika’dan örnek toplamaya başlayan Inwood başka hastalıkların da kemikler üzerindeki analizler sonucu ortaya çıkartılabileceği bir yöntem geliştirmeyi amaçlıyor. Kalıntıların oldukça eski olmasına rağmen bu çeşit bir bilgiye ulaşmanın önemli ve acil olduğunu ve sıtmanın durumunda bunun tam bir savaş olduğunu belirtiyor.

 

Kaynak: http://news.yale.edu/2015/03/17/creating-malaria-test-ancient-human-remains