“ARKEOLOJİ UYGULAMA ALANI”

ARKEOLOJİ EĞİTİMİNDE YENİ BİR YAKLAŞIM: BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

 

Ülkemiz, topraklarında gerçekleştirilen kazılar ve arkeoloji biliminin uygulanmasında kaydettiği ilerlemeler baz alındığında dünya sıralamasında önde gelen ülkeler arasında yer alır. Bu gelişmedeki en önemli etkenlerin başında, şüphesiz yaşadığımız toprakların tarihi bir derinliğe sahip olması gelmektedir.

Uygulamanın çok önemli bir yer tuttuğu Arkeoloji’de, yeni yaklaşımlar ve yöntemler günden güne gelişmekte, kazılarda disiplinler arası çalışmalara ve bunun yanı sıra kültürel mirasın korunması ile ilgili çok sayıda projeye sıklıkla rastlanmaktadır.

Büyük uğraşlar sonucunda yapılan arkeolojik kazılar, bilime bulunduğu katkının dışında öğrenciler için de çok yönlü öğrenme ve uygulama alanlarıdır. Kuşkusuz arkeoloji gerçek anlamda kazıda öğrenilir, teorik bilgilerin pratiğe aktarılması bu şekilde mümkün olabilir. Ancak ülkemizde her yıl mezun olan Arkeoloji Bölümü öğrencilerinin büyük çoğunluğu hiç kazıya gitmeden ya da gidemeden bölümlerinden mezun olmaktadır. Kazıya katılan öğrencilerin bir kısmı ise kazı tekniklerinden ya da arazideki belgeleme yöntemlerinden, sorumluluk verilmemesi nedeniyle uzak kalmaktadırlar.

Bu sebeple kazı öncesi arkeoloji eğitimi verebilmek ve aynı zamanda kazılarda yer alamayan öğrencilere de arkeolojik kazı tekniklerini öğrenme ve uygulama şansını sunmak amacıyla Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi kampüs alanında “Arkeoloji Uygulama Alanı” oluşturulmuştur.

Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanlığının teşvikleri ve Üniversite Rektörlüğünün destekleri ile inşa edilen Arkeoloji Uygulama Alanı, 250 m2’lik üzeri kapatılmış bir alanda 10 x 10’luk bir plankare içerisinde 5x5’lik 3 açma ile kazılmamış bir açmadan oluşmaktadır. Açmaların içerisine, Bilecik ili ve ilçelerinde yer alan yıkılmış eski evlerin molozları arasından toplanan kerpiç ve taşlar ile inşa edilen mimari öğeler yerleştirilmiştir. Ayrıca Bilecik'in Pazaryeri ilçesi Kınık Köyü’nde bir çömlekçi ustasına hazırlatılan imitasyon çanak çömlekler de açmalar içerisine yerleştirilmiştir. Bunun dışında yapay iskelet ile oluşturulan basit toprak mezar, çömlek mezar ve toplanan hayvan kemikleri de açmaların içerisine yerleştirilerek karakteristik bir Prehistorik Dönem yerleşme kalıntısı oluşturulmuştur.

2013-2014 eğitim öğretim yılından itibaren “Arkeoloji Uygulama Alanı”ndaki çalışmalar sadece arkeolojik kazı tekniklerinin ya da mimari çizim tekniklerinin öğretilmesi ile sınırlı kalmamakla birlikte, alanın bir diğer kısmında da deneysel çalışmaların yapılması planlanmaktadır. Bu kapsamda yine Kınık Köyü’nden ayaklı bir çömlekçi çarkı getirtilerek, zaman zaman çömlekçi ustasının da katılımıyla öğrencilere çanak çömlek yapım tekniklerinin daha detaylı öğretilmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca, taş alet yapımı ve kerpiç tuğlanın hazırlanması gibi deneysel arkeoloji uygulamalarının da söz konusu bu alanda yer alması hedeflenmektedir.

“Arkeoloji Uygulama Alanı”, mesleki açıdan öğrencilerin gelişmelerine katkı sağlayarak pratik yapma şansı oluşturmakla birlikte, arkeoloji bilimini uygulama dersliği olarak da Türkiye’de ilkler arasına girmektedir. Ayrıca, bu alan sadece arkeoloji öğrencileri için bir uygulama alanı olmasının dışında,  sosyal ve toplumsal sorumluluk kapsamında, ilköğretim öğrencilerinin de arkeoloji eğitimi alabileceği bir alan olarak tasarlanmıştır. Bu kapsamda, çalışmalarına devam edilen ve Milli Eğitim Bakanlığı onayı ile hazırlanacak olan,  ilk aşamada Bilecik ve çevresindeki ilköğretim okullarına dağıtılması planlanan “Arkeoloji Eğitim Paketi” ile  haftanın belli günlerinde öğrencilerin arkeoloji bilimini yakından tanıması için “Arkeoloji Uygulama Alanı”nda eğitim verilecektir. “Arkeoloji Eğitim Paketi”, öğretmenleri arkeoloji hakkında genel olarak bilgilendirmeye yönelik bilgileri içeren öğretmen kitapçığı ile aktivitelerin yer aldığı öğrenci kitapçığından oluşacaktır. Söz konusu bu paket ile ilköğretim çağındaki çocuklarda kültür bilincinin geliştirilmesi öncelikli amaçlardan olmakla birlikte çocuklara ülkemizin sahip olduğu kültürel mirası koruma bilincinin öneminin kavratılması da hedeflenmektedir.

 

Yrd. Doç. Dr. Sinem Üstün TÜRKTEKİ

Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi

Arkeoloji Bölümü