BUZ ADAM ÖTZİ

Neolitik mumya Ötzi (yaklaşık MÖ 3300 yılları), şaşırtıcı bir şekilde, bugün hala oldukça yaygın olan ağız hastalıklarını ve diş yapısıyla ilgili sorunları ortaya çıkarır.

 

İlk defa, Zürih Üniversitesi'nden Evrimsel Tıp Merkezi yurtdışındaki meslektaşları ile birlikte "Buz Adam Ötzi"'nin dişlerindeki beriyodont iltihabı (çene kemiği üzerinde etkili olan bir iltihap türü), diş çürümesi ve kazayla ilişkili olarak dişlerinin uğradığı zarara yönelik ipuçlarını ortaya çıkardı. En son bilimsel veriler, bu "Neolitik Buz Adam"'ın beslenme biçimi ve ağız içi patolojisinin tıbbi evrimine yönelik ilginç bilgiler sunar.          

Neolitik mumya Ötzi (yaklaşık MÖ 3300 yılları), şaşırtıcı bir şekilde, bugün hala oldukça yaygın olan ağız hastalıklarını ve diş yapısıyla ilgili sorunları ortaya çıkarır. Araştırmanın başkanı Prof. Frank Rühli'nin söylediğine göre, Ötzi çok ağır bir diş aşınması rahatsızlığı ile mücadele etmişti. Dişlerinde çürük lezyonlar vardı ve belki de bir kazadan dolayı ön dişlerinden birinde mekanik travma yer alıyordu.

 20 yıldır araştırmaların bu mumya üzerinde devam etmesine rağmen, dişleri neredeyse hiç incelenmemişti. Zürih Üniversitesi Evrimsel Tıp Merkezinden diş hekimi Roger Seiler, en son bilgisayarlı tomografi verilerine dayalı olarak Ötzi'nin dişlerini olarak inceledi ve şu sonuca ulaştı: "Buzul Çağı iskeletlerinde ve Mısır mumyalarında görüldüğü gibi, periodontiyum (dişi çevreleyen ve destekleyen dokular) kaybı, oldukça yaygın bir hastalıktı. Ötzi de bu hastalığın erken evresini öğrenmede önemli bir bilgi kaynağı oldu". Seiler, erken çağlardaki diş patolojisi üzerine uzmanlaştı.

Gelişmiş Beriyodont İltihabı

Üç boyutlu bilgisayarlı tomografi rekonstrüksiyonu, Buz Adam'ın ağız içi çürüklerine önemli bir belge oluşturdu ve bu kişinin oldukça gelişmiş bir durumda olan beriyodont iltihabı ile mücadele ettiğini ortaya çıkardı. Seiler, özellikle Buz Adam'ın azı dişleri alanında, diş köküne kadar uzanan bir doku kaybı olduğunu gösterdi. Ötzi'nin, dişlerini çok nadir temizlediği muhtemel ve zımpara görevi gören beslenme alışkanlığı dişlerinin temizlenme sürecinde önemli bir katkı sağlamıştır. Günümüzde, beriyodont iltihabı kalp damar hastalıkları ile ilişkilendirilir. İlginç olan Buz Adam'da damar tıkanıklığı da saptanmıştır.

Buz Adam'ın muzdarip olduğu diş çürüğünün nedeni, Neolitik Dönemde tarımla birlikte çok sık tüketilen ekmek ve tahıl püresi gibi daha fazla nişasta içeren besinler tüketmiş olmasıyla ilişkilendirilebilir. Buna ek olarak, tüketilen yiyecekler içeriğindeki kirletici ve aşındırıcı maddelerden dolayı dişleri yıpratmıştı. Kazayla ilişkili olduğu düşünülen diş yaralanmaları ve dişlerdeki diğer hasarlar ise onun zor koşullarda sürdürdüğü yaşantısına tanıklık etmekteydi. Ön dişlerinden biri medikal travma ile mücadele halindeydi ki halen dişteki renk net bir şekilde görülebilir. Ayrıca azı dişlerinden biri, muhtemelen bir tahıl lapası çiğnerken içinde denk gelen küçük bir taş parçasından dolayı uç kısmını kaybetmişti.                           

Roger SEILER

Andrew I. SPIELMAN

Albert ZINK

Frank RUHLI

ÖTZİ - Dünyanın en ünlü mumyası

Ötzi olarak da bilinen Buz Adam dünyadaki en eski "ıslak" mumyasıdır. 1991 yılında keşfedilmesinden sonra birçok bilimsel araştırma yapılmaya başlanmıştır.  2007 yılında Frank Rühli'nin de katılımıyla Ötzi'nin ölüm nedeninin iç kanamadan kaynaklandığı belirlenmişti. Araştırma Andrew Spielmann (New York Üniversitesi Diş Hekimliği) ve Albert Zink (Bolzano Avrupa Akademisi, EURAC) ile devam etti. Zürih Üniversitesi Anatomi Enstitüsünde Evrimsel Tıp Merkezi'nde yürütülen araştırmalara Zürih'teki Maxi Vakfı'ndan finansal destek aldı. Merkez birçok insan hastalığının evrimi üzerine disiplinler arası çalışmalar yürütüyor.