HERAKLES LAHDİ İÇİN GERİ SAYIM BAŞLADI

2001 yılında İsviçre’ye kaçırılan ve 2010 yılında Cenevre’de yakalanan Perge kökenli Herakles Lahdi, İsviçre’de üç ay sergilendikten sonra Türkiye’ye Eylül ayında iade edilecek. Pazartesi günü Kültür ve Turizm Bakanı Nabi Avcı’nın da katılacağı serginin açılışı ile birlikte lahdin Türkiye’ye iadesi için geri sayım başlamış olacak.

Lahdin kaçırılmasına ilişkin birçok boşluk olmasına rağmen konuyu uzun zamandır takip eden araştırmacı gazeteci yazar Özgen Acar yaklaşık 50 yıl önce kaçırılan eserin hikayesini anlatır. Aralık 2010 tarihinde İsviçre’nin Cenevre gümrük limanında çalışan arkeoloji mezunu bir Türk genci,  gümrük alanı dışında “serbest bölgede” bir lahit gördüğünü yetkililere bildirir.

 

İhbar üzerine araştırma yapan yetkililer, üzerinde antik Yunan ve Roma dönemlerinin en bilindik mitolojik kahramanı Herakles’in 12 görevinin betimlendiği bir lahit ele geçirir. Lahite el konulur ve konu Cenevre Başsavcılığı’na iletilir.

 

Lahit, Cenevre ve New York’ta galerileri olan Phoenix Antik Sanat Galerisi’nin üzerine kayıtlı çıkar. Phoenix Antik Sanat Galerisi’nin sahipleri olan Lübnanlı Ali ve Hişam Abuutaam kardeşlerin, uzun yıllar Türkiye’deki birçok kaçak kazı ve tarihi eser kaçakçılığında parmaklarının olduğu bilinir. Cenevre Başsavcılığı tarafından sorgulanan Phoenix Antik Sanat Galerisi’nin sahibi Ali Abuutaam önce  bilgi vermek istemez. Eserin kendilerine ait olduğunu kabul etmese de sonrasında eserin 1998 yılında ölen babasına ait olduğunu bildirir.

 

Phoenix Antik Sanat Galerisi 2001 yılında aldığı lahdi 2003 yılında restore ettirmek için Londra’ya gönderir.  Eserin onarımı 2009 yılında tamamlanır ve 2010 yılında Cenevre’ye geri gönderilir. 2005 yılında İsviçre Kültürel ve Tarihsel Mirasın yerinde korunması anlaşmasına ilişkin yasa çıkarınca 2010 yılında yakalanan esere el konulur.

 

Konunun Türkiye’den yetkililere bildirilmesi ile konuya taraf ülke olarak Türkiye, Cenevre Üniversitesinden Sanat Hukuku profesörü Marc-André Renold’u avukat olarak tutar. Konuya bakan Savcı Claudio Mascotto ile birlikte Ekim 2013’de Antalya’ya gelen André Renold, dönemin Perge Kazı başkanı Prof. Dr. Haluk Abbasoğlu ve birçok Türk bilim insanı ile görüşerek bilgi toplar.

 

Tüm şüpheler Elmalı cezaevinde yatan Adnan Çoban’ı gösterir. Çoban lahdin nasıl çıkarıldığını ve kaçırıldığını Türk ve İsviçreli savcılara anlatır. İsviçreli savcı  Mascotto, lahdin çıktığı düşünülen yerden toprak analizleri,  lahdin mermerinden analiz ve Antalya Müzesinde sergilenen benzer özellikteki lahit ve eserlerden bilgiler toplar. Yapılan araştırmalar ve elde edilen bilgiler sonucunda İsviçreli yetkililer eserin Türkiye’den kaçırıldığı sonucuna varır ve 24 Eylül 2015 yılında lahdin iade kararını verirler.

 

Cenevre Başsavcılığı’nın iade kararı 2 Mayıs 2016 tarihinde Cenevre Adalet Mahkemesi Ceza dairesi tarafından onaylanır fakat daha sonra İsviçre Federal Mahkeme karara itiraz ederek, eserin iadesini durdurur.

 

Savcı Mascotto’nun kararından sonra eserin sahibi olarak görülen Phoenix Antik Sanat Galerisi’nden Abuutaam kardeşlerin avukatı, sonucun ideolojik olduğunu ileri sürerek karara itiraz eder. Sonrasında Abuutaam kardeşlerin itirazı kabul edilmez ve İsviçre Federal Mahkemesi itirazını geri çekerek eserin iadesini onaylar.

 

Pazartesi günü Aktüel Arkeoloji Dergisi’nin de konunun takipçisi olarak katılacağı sergi açılışı ve imza töreni ile Kültür ve Turizm Bakanı Nabi Avcı, Herakles Lahdi’nin üç ay sonra Türkiye’ye iade edileceğini açıklayacak ve Cenevre’deki sergi tarihi başlamış olacak.

 

Ayrıntıları Pazartesi vermeye devam edeceğiz... takipte olun.

 

Bu arada, Herakles lahdinin Türkiye'den götürüldüğünü kanıtlayan Sagalassos Antik Kenti Eski Kazı Başkanı Prof. Dr. Marc Waelkens'in çabalarını bu noktada unutmamak gerekiyor.Kendisi, Herakles lahdinin Türkiye, Antalya'da Dokimeion (İscehisar) lahit atölyesinden Perge nekropolü için yapıldığına dair iki raporu Cenevre'ye göndermiştir.