KİTAPLIK: YENİ ÇIKANLAR / TARİH KİTAPLIĞI

İthaki – Tarih Kitaplığı - Yarın da Okunsun Diye… İthaki –Tarih Kitaplığı, kültürlerin ve uygarlıkların birbirleriyle ilişkilerini, geçirdikleri dönüşümleri ve bu dönüşümlerin sebeplerini, çeşitli dönemlerden mümkün olduğunca zengin örneklerle ele alan eserleri dilimize kazandırmaya devam ediyor.

YUNAN KÜLTÜRÜNDE YAKINDOĞU ETKİLERİ

Eski Yunan dini ve kültürü sahasında yirminci yüzyılın en büyük isimlerinden biri olan Walter Burkert’in Yunan Kültüründe Yakındoğu Etkileri isimli çalışması, eski Yunan ve Yakındoğu ilişkileri bağlamında çığır açmıştı. Yunan dünyasının zenginliğini ve başarılarını küçümsemeye kalkışmaksızın, Yunanların Yakındoğu kültürlerine olan borcunu titizlikle ortaya koyan Burkert’in kitabı, arkeolojiden filolojiye ve dinler tarihine kadar çeşitli örneklerle ve bunlardan yola çıkılarak oluşturulmuş tezlerle dolu.  Yakındoğu mitolojisiyle Yunan edebiyatı arasındaki yapısal paralelliklerin gösterilmesinin yanı sıra, kitabın en çarpıcı bölümü, eski Akdeniz coğrafyasında sürekli seyahat ederek birikimlerini bir kültürden diğerine aktaran zanaatkârlara ayrılmış.

TANRILAR DOĞDUKLARINDA

Dizinin bir başka kitabı, bir kez daha Yunanlarla Yakındoğu kültürlerinin ilişkilerini ele alıyor. Carolina Lopez-Ruiz’in Tanrılar Doğduklarında başlıklı eseri, Burkert’in çizdiği yoldan giderek, ama yeni kültür teorileri ışığında bu modeli revizyona tâbi tutarak, özellikle Hesiodos bağlamında Yunan edebiyatındaki Yakındoğu menşeli mitolojik unsurların ayrıntılı bir çözümlemesini yapıyor. Eski Yunan edebiyatının iki kurucu isminden biri olan Hesiodos’un Theogonia’sı, tanrıların kökenine dair, yepyeni bir bakış açısı getirmişti. Lopez-Ruiz, Hesiodos’un eserindeki irili ufaklı sayısız öğenin, ancak ve ancak Yakındoğu mitolojileri göz önünde tutularak anlaşılabileceğini ortaya koyuyor.

KÜLTÜR MİTLERİ

William McCants’ın Kültür Mitleri isimli kitabı, zaman aralığını biraz daha genişleterek Mezopotamya’dan yola çıkıyor ve İbrani, Yunan, İran ve İslam kültürlerinin zengin ve verimli bir karşılaştırmasını yapıyor. Adı geçen her bir kültürün, medeniyetin doğuşuna dair tasavvurlarını inceleyen McCants, siyasi ve toplumsal gelişmelerle kültürel yaratımın ve alışverişin nasıl iç içe geçtiğini, şimdiye kadar pek az kullanılmış kaynaklar ışığında (İslam literatüründeki “evail listeleri” gibi) çarpıcı bir biçimde gözler önüne soruyor. İslamiyet’in, kendinden önce aynı coğrafyada gelişmiş diğer yüksek uygarlıklara verdiği kültürel tepkinin analizi, kitabın en göze batan kısmını oluşturuyor.

 

İthaki-Tarih Kitaplığı’ndan önümüzdeki aylarda çıkacak olan Okasha El-Daly’nin Kayıp Binyıl: İslam Dünyasında Eski Mısır ve Hiyeroglifler isimli eseri de konunun meraklılarına son derece ilginç ve zengin bilgiler sunacak bir çalışma niteliğinde.