KOMANA’DA BİR DANİŞMENDLİ MERKEZİ

Danişmendname’de Gümenek civarında var olan kentten Sisye adıyla bahsedilir. Antik kaynaklara dayanarak Hellenistik ve Roma dönemlerinde son derece önemli bir merkez olduğunu bildiğimiz Komana antik kenti, Yeşilırmak’ın (İris) iki yakası boyunca uzanan verimli bir ovaya yayılmıştır.

Antik kaynaklara dayanarak Hellenistik ve Roma dönemlerinde son derece önemli bir merkez olduğunu bildiğimiz Komana antik kenti, Tokat’ın 10 kilometre kuzeydoğusunda, Yeşilırmak’ın (İris) iki yakası boyunca uzanan verimli bir ovaya yayılmıştır. Hellenistik Dönemde, sahip olduğu tarım arazileri, bu arazileri işleyen tapınak köleleri ve elde edilen gelirin gücünü elinde bulunduran rahipler tarafından yönetilen bir din merkezi olarak işlevini sürdürürken, Roma Döneminde kutsal imparatorluk kenti olarak özerkliğini korumuş, Bizans döneminde de Hıristiyanlığa geçişle birlikte imparatorluğun bünyesinde, kırsal yaşamı benimsemiş topluluklara kucak açmıştır. 11. yüzyılın ikinci yarısından başlayarak, 13. yüzyıla değin Anadolu’nun siyasi ve ekonomik yapısının köklü değişimlere uğradığı hareketli zamanlarda ise Sisye olarak önemini ve merkezi konumunu korumuştur.

 

Tarihi kaynaklara göre 11. yüzyıl öncesine kadar Bizans kontrolünde bulunan yerleşimin 12. yüzyıldan itibaren Danişmendliler tarafından devralındığı arkeolojik bulgularla da kanıtlanmaktadır. 11. yüzyılda karşı karşıya gelmiş farklı kültürel, dini ve siyasi otoriteye bağlı, farklı yaşam tarzları ve ekonomik üretim ve tüketim alışkanlıklarına sahip toplulukların bu çok yönlü etkileşime nasıl yanıt verdikleri yürütülmekte olan araştırmaların önemli bir odağı olmuştur.

 

Komana’da 12-13 yüzyıllara tarihlenen tabakalarda oldukça yoğun üretim ve tüketim gözlenirken, kaliteli mallar İran, günlük kullanım kapları ise Güneybatı Anadolu ve Kafkasya etkileri gösterir. Komana ve içinde bulunduğu çevrenin günümüzde de olduğu gibi tarım, hayvancılık ve üretim için elverişliliğinin yanı sıra, önemli bir yol ağı üzerindeki stratejik pozisyonu ticaret faaliyetleri içinde de etkin bir merkez olarak önemli bir rolü üstlenmiş olduğunu göstermektedir.