NEOLİTİK DÖNEM´DE ANADOLU´DA ÖLÜM

(63. Sayı - ÖLÜM VE ÖTESİ)

Ölüm ve ölme eylemi üzerine sahip olduğumuz bilgi ve bireyin kendi ölümüne dair farkındalığı, insanı diğer canlılardan ayıran önemli özelliklerdendir. İnsan, ölümün üstesinden gelmek için kültürden yararlanır.

Cenaze törenleri ve ritüeller, insanın ölüm ile başa çıkmasına yardımcı olan, cenaze katılımcılarına güvenlik sağlayan ve topluluğun bir üyesinin ölümünden sonra toplumun iyileştirilmesine katkı sağlayan eylemlerdir. Ölüm ve ölüm ile ilgili konuların idaresi, dini görüşler, toplumsal koşullar ve geleneklerin etkisi altında sürekli bir değişim ile karşı karşıyadır.

 

Modern toplumlarda cenazeler genellikle yerleşme dışında bulunan mezarlıklarda gerçekleşir. Yasalar, din ve toplumsal gelenekler tarafından öngörülen esaslar, ölülerin ve gömü işlemlerinin idaresini düzenler. Bugün, ölülerimizi gömerken, mezara ölü hediyeleri bırakmıyor ve bedenleri bir bütün olarak gömüyoruz. Birçok topluluk için önemli yas tutma ritüelleri arasında sayılan cesetlerin parçalara ayrılması veya uzuvların kesilmesi gibi uygulamalar gerçekleştirmiyoruz.

 

Arkeolojik araştırmanın ayrılmaz bir parçası olan mezarlar, tarihöncesinin çağların keşfi için mükemmel bir kaynaktır. Genellikle zarar görmemiş ve kimi zaman değerli eşyalar içeren mezarlarda bulunan iskelet kalıntıları ise, gömülü bireyler hakkında bilgi sağlar.

 

Anadolu’daki Neolitik Dönem Gömütleri

 

Neolitik Dönemde Anadolu’da görülen ölü gömme uygulamalarının çok çeşitli olduğu ve bazı bölgesel benzerlikler olmakla birlikte, son derece yüksek oranda bir farklılık olduğu arkeolojik araştırmalarla ortaya konmuştur. Anadolu’daki Neolitik Dönem yerleşmelerinde yürütülen kazı çalışmalarında bugüne kadar, 2500’den fazla bireye ait gömüt ve insan kalıntısı tespit edilerek, belgelenmiştir. 

 

Yazı: Clemens Lichter

 

 

Yazının tamamına Aktüel Arkeoloji Dergisi 63. sayısından ulaşabilir, okuyabilirsiniz.