VOLKANİK PATLAMANIN EN ESKİ TASVİRİ BULUNMUŞ OLABİLİR

"Unutulmuş Düşler Mağarası" isimli belgeselle popüler olan Fransa´nın Chauvet Mağarası´ndaki yaklaşık 35 bin yıllık duvar resimleri, dünyanın kaydedilmiş en eski volkanik patlama tasviri olabilir.

Fransa'nın güneyinde bulunan Chauvet-Pont D'Arch Mağarası, dünyanın en eski kaya sanatının yapıldığı yerleşimdir. 1994 yılında keşfedilen ve Warner Herzog'un "Unutulmuş Düşler Mağarası" isimli belgeseliyle popüler olan mağarada, daha 37 binyıl önce yüzlerce resim yapılmıştı.

 

Chauvet tasvirlerine, yünlü gergedan, mağara aslanı ve ayılar gibi korkutucu hayvanlar hâkim. Fakat, galeriye de ismini veren Megaloceros olarak bilinen büyük bir geyik türünün resminin bulunduğu en içteki galerilerinden biri, kısmen Megaloceros resmiyle kapanmış bir dizi gizemli lav püskürmesi biçimli bir çizimi içerir. Mağaranın orijinal girişi yakınındaki bir duvarda da benzer bir lav püskürmesi imgelemi bulunur; fakat araştırmacılar bu görüntülerin neyi temsil ettiğini belirleyememiştir. Bu tasvirlerin Chauvet Mağarası'na özgü olduğunu söyleyen araştırma lideri ve yerbilimci Sebastien Nomade, mağaradan yalnızca 35 kilometre uzaklıkta bulunan ve bir düzineden fazla sönmüş volkanı içeren Bas-Vivarais volkanik alanındaki patlamaların, İnsanların Chauvet'i yurt edinmesinden önce gerçekleştiğini belirtir.

 

Nomade, daha yakın dönemdeki patlamaları hesaplamak amacıyla Bas-Vivarais''te bulunan volkanlardan örnek topladı. Nomade'in ekibi, radyoaktif argon gazının farklı izotoplarının seviyelerini ölçerek, bölgede ortalama 43 binyıl ile 19 binyıl arasında bir dizi patlamanın yaşanmış olduğunu belirledi. Nomade ayrıca, zamanında bölgede yaşayan avcı-toplayıcıların da bu patlamaları seyretmiş olabileceğini söyledi.

 

Radyokarbon tarihlemesi de, insanların Megaloceros galerisine 36 binyıl ile 37 binyıl önce yerleştiğini ve en az 34 binyıl ile 36 binyıl önce lav püskürmesine benzer bir görüntüyle kaplı Megaloceros'u resmetmek için kömür kullanmış olduklarını gösterdi. Nomade: "İnsanların burada volkanı tasvir ettiklerini kanıtlamanın bir yolu yok; fakat bizim için en olası hipotez bu." dedi.

 

Nomade ve takımı eğer haklıysa, Chauvet'in volkan imgelemi, kaydedilmiş en erken volkanik patlama tasviri olabilir. Böylece, Çatalhöyük'ün bir duvarı üzerinde bulunan 8 bin 600 yıllık volkanik patlama tasvirinden çok daha erken bir volkanik patlama tasviri keşfedilmiş olabilir. Heidelberg Üniversitesi'nden ekip üyesi yerbilimci Axel Schmitt, Chauvet yakınındaki patlamanın, Çatalhöyük yakınındaki patlamanın tarihinden daha güvenilir olduğunu; fakat, Bas Vivarais'taki volkanik bazalt taşından daha net bir tarihleme yapmanın zor olacağını söyledi.

 

Arkeolog Michael Petraglia ise, kaya sanatında doğal olayların tasviri nadir görülür; fakat bunun, çok soyut bir anlam ifade etmesi ya da araştırmacıların basitçe bunu göremiyor olmasından kaynaklanabileceğini belirtti. 

 

nature.com