Büyük İskender'in Tanrısallığını İlan Eden Tapınak Irak'ta Ortaya Çıkarıldı

Büyük İskender'in 32 yaşında ölmeden önceki son eylemlerinden biri, antik tanrıları onurlandırmak ve kendi ilahi statüsünü teyit etmek için bir Yunan tapınağı adamak olabilir. Güney Irak'taki Girsu antik kentinde çalışan British Museum arkeologları, 4 bin yıllık bir Sümer tapınağını gün yüzüne çıkardı. Son derece şifreli ve anlaşılması zor olan daha sonraki Yunanca yazıtlar, şimdiye kadar arkeoloji ekibi için hiçbir anlam ifade etmiyordu.

Yunanistan'ın Selanik kentinin sahil şeridinde yer alan Büyük İskender heykeli. ©Nikos Vlachos / unsplash - Arka plan Girsu / Irak © British Museum

Tiris olarak da bilinen Girsu, Mezopotamya'nın güneyinde, günümüz Irak'ında yer alan antik bir Sümer kentiydi. Şehir, Sümer tarihinin Erken Hanedanlık ve Ur III dönemlerinde, kabaca MÖ 26. ve 21. yüzyıllar arasında gelişmiştir. Girsu, Sümer uygarlığının önemli bir şehriydi ve erken Mezopotamya kültürünün gelişiminde önemli bir rol oynadı.

Tapınağın gün yüzüne çıkarılması, İskender'in zamanında yaşayan bireylerin bölgenin antik tarihine dair farkındalığa sahip olduğunu göstermektedir. Binlerce yıldır atıl durumda olan bu terk edilmiş alan, geleneksel olarak 'ilkel' olarak görülen antik toplumlarda doğru tarihsel bilgi ve kültürel hafızanın varlığına işaret etmektedir.

Tapınak, Büyük İskender'in doğumundan bin yıldan fazla bir süre önce, MÖ 1750 civarında terk edilmiş olup, bu eski uygarlıklarda derin ve hassas bir tarih bilincine işaret etmektedir. © British Museum

British Museum arkeoloğu Dr. Sebastien Rey yaptığı açıklamada:

"Bu gerçekten akıllara durgunluk veren bir şey.  Keşiflerimiz daha sonraki tapınağı İskender'in yaşadığı döneme yerleştiriyor. Adaklar, bir savaştan sonra verilecek türden adaklar, asker ve süvari figürleri bulduk. Babil'e döndüğünde, ölmeden hemen önce buraya gelmiş olma ihtimali var ancak bunu asla kesin olarak bilemeyeceğiz."

Kazıların 19. yüzyılda başlamasının ardından, alanda bir Yunan yapısının varlığına dair spekülasyonlar ortaya çıkmış, bu da kafa karıştırıcı bir tabletin bulunmasıyla sonuçlanmıştır. Hem Yunanca hem de Aramice yazılmış olan tabletin üzerinde 'Adad-nadin-aḫḫe' yani 'iki kardeşi veren' yazıyordu.

Zamansal uyumsuzluk araştırmacıların ilgisini çekmiştir: tapınak MÖ 1750 civarında, Makedonyalı İskender'in doğumundan bin yıldan fazla bir süre önce terk edilmişti. Dr. Rey, muhtemelen İskender'in takipçileri de dahil olmak üzere Yunanlıların, İskender'in tanrısallığını iddia etmek için antik alanda kendi tapınaklarını kurduklarını öne sürmektedir.

British Museum keşif ekibi, birçok keşifleri arasında, İskender'in kuvvetleri tarafından MÖ 330'larda basılmış gümüş bir drahmi sikkesi buldu. Bu zaman dilimi Büyük İskender'in yaşamı ile aynı döneme denk geliyor ve daha önce bölgede hakimiyeti elinde tutan Perslere karşı kazandığı zaferin hemen sonrasına denk geliyor.

Bu keşif, Yunanlıların, muhtemelen İskender'in etkisi altında, antik alanda gerçekten bir tapınak kurdukları hipotezini güçlendirmektedir. Fetihlerinin ardından Yunanlılar, liderlerinin zaferlerini anmak için dini yapılar inşa etmek de dahil olmak üzere bölgede kalıcı izler bıraktılar.

Genellikle Yunan tapınaklarında bulunan sunuların yer aldığı bir sunakta, İskender'le bir başka doğrudan bağlantı olan genç fatihin kişisel korumasını oluşturan 'Yoldaş Süvariler'e çok benzeyen pişmiş toprak süvariler de yer alıyordu.

Büyük İskender'in tapınağındaki sunular arasında bulunan bu pişmiş toprak at gibi eserler, tapınanların Büyük İskender'in 'Yoldaş Süvari' korumasının bir parçası olabileceğini, hatta İskender'in kendisini de içerdiğini düşündürmektedir. (© British Museum)

Dr. Rey, İskender'in efsanevi güçlü adamlara, özellikle de Herakles'e duyduğu hayranlığın onu bir Sümer eşdeğeri aramaya yöneltmiş olabileceğini de sözlerine ekledi. Herakles ile paralellik gösteren ve On İki İş'in tamamlanmasıyla ilişkilendirilen Ningirsu figürünü tanımlayan İskender, muhtemelen bu kaynaşmış Yunan ve Sümer tanrısıyla bir bağlantı kurmayı benimsemiştir. Kendisini Mısır'da Zeus'un Oğlu ilan ederek, Herakles'in ve potansiyel olarak Ningirsu'nun kardeşi olarak konumlandırmıştır.

Bir başka habere göre göre, bu bağlamda, esrarengiz "iki kardeşi veren" yazısı Dr. Rey tarafından, İskender ve Herakles'in babası olduğu iddia edilen Zeus'a, bu iki ikonik figürün bahşedicisi olarak bir gönderme olarak yorumlanmaktadır. Herakles'in Mezopotamya'daki karşılığını soran İskender'in, Ningirsu'nun evi olarak Girsu'ya yönlendirilmiş olabileceği ve bu yeni keşfedilen bağlantının onuruna kutsal bir alan kurmasına yol açmış olabileceği düşünülüyor.

Antik Irak'taki Hellenistik Herakles Ningirsu Tapınağı'nın rekonstrüksiyonu. ©British Museum

Girsu'nun tanrının ikamet ettiği yer olarak tanınması, yerel halk arasındaki derin kültürel hafızanın bir göstergesidir. Antik alanın üzerine daha sonra inşa edilen Hellenistik tapınak, İskender'in Hindistan seferinden dönüşü sırasında, MÖ 323'teki ölümünden hemen önce kurulmuş olabilir.

Bu kronolojik olarak, Yunan ve Sümer mitolojilerini birbirine bağlama arayışından etkilenen İskender'in, algılanan ilahi soyuna adanmış bir tapınak inşa ederek bölgede kalıcı bir iz bırakmaya çalıştığı fikriyle uyumludur.

Dr. Rey: "Bu alan Zeus'u ve iki ilahi oğlunu onurlandırmaktadır.  Oğullar Herakles ve İskender'dir.  Bu keşifler de bunu gösteriyor," diyerek sözlerini tamamladı.

Kaynak: Ancient Origins

EN ÇOK OKUNANLAR

Macaristan’da Zırhı, Silahları ve Atı İle Gömülmüş Avar Savaşçısı Bulundu

Déri Müzesi'nden arkeologlar, Macaristan'ın kuzeydoğusunda, Ebes yakınlarındaki bir Erken Avar mezarında eksiksiz bir lamel zırh seti ortaya çıkardılar. Bu eser 7. yüzyılın ilk yarısına tarihlenmektedir ve şimdiye kadar büyük ölçüde sağlam ve orijinal konumunda keşfedilen ikinci Panoniyen Avar lamel zırhıdır. İlki 2017 yılında Ebes'in sadece 16 kilometre güneyindeki Derecske'de bulunmuştu.

Türk Topraklarında 3400 Yıllık Piramit Bulundu

Bu yılın başlarında bilim insanları Kazakistan'da 4 bin yıllık sofistike bir bozkır piramidinin keşfedildiğini bildirmişti. Arkeologlar şimdi de Karaganda bölgesinin Shet ilçesine bağlı Taldy köyünün 13 km doğusunda, Taldy-Nura Nehri'nin yanındaki bir tepede başka bir piramit buldular.

SON İÇERİKLER