©Iraq’s State Board of Antiquities and Heritage

MÖ 7. yüzyıl, Ninova’nın en güçlü dönemiydi. Sennacherib, Esarhaddon ve Ashurbanipal gibi hükümdarlar zamanında kent, Yakın Doğu’nun en etkili siyasi merkezlerinden birine dönüştü.

Ninova’ya giren biri yalnızca büyük bir başkente değil, Asur krallığının gücünü göstermek için tasarlanmış bir kente adım atıyordu. Surlar, saraylar ve kabartmalar bu etkiyi artırıyordu. Kent mimarisi, kraliyet otoritesini daha saraya ulaşmadan hissettiren bir düzen kurmuştu.

©Iraq’s State Board of Antiquities and Heritage

Şamaş Kapısı da bu düzenin parçasıydı. Hem savunma hattında yer alıyor hem de kentin dini ve siyasi kimliğine işaret ediyordu. Bu nedenle yeni bulunan stel, Ninova’nın son imparatorluk yüzyılından kalma yazılı bir iz olarak değerlendirilebilir.

©Iraq’s State Board of Antiquities and Heritage

Kentin kaderi kısa süre sonra değişti. Ninova, MÖ 612’de Babil ve Med güçlerinin oluşturduğu koalisyon tarafından ele geçirildi. Bu olay, Mezopotamya’da Asur üstünlüğünün sona erdiği dönüm noktalarından biri kabul ediliyor.

©Iraq’s State Board of Antiquities and Heritage

Keşif, Asur tarihinin daha eski merkezini de hatırlatıyor. Burada Assur, Asur uygarlığının adını aldığı eski kent merkezini ifade ediyor.

Dicle Nehri kıyısındaki Assur, Asur devletinin erken başkenti ve dini merkeziydi. Kent, Asur devletinin baş tanrısı Ashur ile yakından bağlantılıydı. Siyasi güç daha sonra Kalhu, Dur-Şarrukin ve Ninova gibi merkezlere taşındı, ancak Assur dini önemini uzun süre korudu.

©Iraq’s State Board of Antiquities and Heritage

Ninova ise Asur tarihinin daha geç ve daha anıtsal evresini temsil etti. Sarayları, arşivleri ve kabartmaları sayesinde bugün Asur sanatı, kraliyet ideolojisi ve yönetim sistemi hakkında en önemli verilerin bir bölümü bu kentten geliyor.

©Iraq’s State Board of Antiquities and Heritage

Bab Şamaş’ta bulunan yeni stel, bu yüzden yalnızca yerel bir buluntu değil. Yazıt çözümlendiğinde, Ninova’nın son yüzyılına dair daha somut bir ayrıntı elde edilebilir. Bir kral adı, bir yapı faaliyeti, bir dini formül ya da resmi bir mesaj ortaya çıkabilir.

Şimdilik kesin olan şey şu: 2700 yıllık Asur steli, Ninova’nın gücünü dış dünyaya gösterdiği kapılardan birinde bulundu. Taşın tam olarak ne söylediği ise keşfin asıl sorusu olarak duruyor.

Kaynak: Iraq’s State Board of Antiquities and Heritage