Shamiram'daki surlarla çevrili kayalık plato. ©Ermenistan Arkeoloji ve Etnografya Enstitüsü

2026 saha çalışması, Shamiram'ın güçlü Urartu Krallığı'nın bir parçası olmasından önceki yüzyıllara ait kanıtları da ortaya çıkardı.

Arkeologlar, kalenin daha sonra inşa edilen kulelerinden birinin yakınında, yangın ve yıkım izleri taşıyan Orta Demir Çağına ait bir oda keşfettiler. Ayrıca, Urartu savunma sisteminin inşasından daha eski bir mezar da tespit ettiler.

Kazı çalışmalarında kullanılan odaları ve taş duvarları gösteren yukarıdan bir görünüm. ©Ermenistan Arkeoloji ve Etnografya Enstitüsü

Bu keşifler, araştırmacıların Urartu'nun MÖ 9. ve 6. yüzyıllar arasındaki genişlemesi öncesinde ve sırasında yerleşimin nasıl değiştiğini yeniden yapılandırmalarına yardımcı olabilir. Bu dönemde krallık, Ermeni Yaylaları'nın büyük bir bölümüne önemli kaleler, idari merkezler ve kapsamlı sulama sistemleri kurmuştu.

Başka yerlerde yapılan kazılar, 2 numaralı duvardaki L şeklindeki girişin muhtemelen Hellenistik dönemde daha önceki bir Demir Çağı geçidinin üzerine yeniden inşa edildiğini gösterdi. Bu bulgu, yerleşimin yüzyıllar boyunca evrimiyle birlikte sit alanının savunmasının defalarca değiştirildiğini ortaya koymaktadır.

Arkeologlar, 3 numaralı kulede yaklaşık 8,5 x 8,5 metre ölçülerinde, iyi korunmuş bir Urartu megalit yapısı ortaya çıkardılar. Bu yapının büyüklüğü, Şamiram'ın küçük bir kırsal yerleşim yeri olmaktan ziyade büyük bir müstahkem merkez olduğu yorumunu güçlendiriyor.

Araştırmacılar ayrıca taş sütun kaideleri, daha eski Urartu kulelerinin yanına inşa edilmiş binalar ve iyi korunmuş ortaçağ yapıları da ortaya çıkardı. Bu keşifler, daha sonraki toplulukların, sit alanının eski savunma yapılarını, orijinal askeri amaçlarını kaybettikten çok sonra bile yeniden kullanmaya devam ettiğini gösteriyor.

Batı Ermenistan'daki Şamiram arkeolojik alanında kazılmış yapıları, taş temelleri ve mezarlık alanlarını gösteren havadan bir görüntü. ©Ermenistan Arkeoloji ve Etnografya Enstitüsü

Şamiram, savunma duvarlarını, yerleşim alanlarını ve geniş mezarlıklarını koruyan büyük, surlarla çevrili kayalık bir platoda yer almaktadır. Arkeolojik kanıtlar, yerleşimin Geç Tunç Çağı, Demir Çağı, Urartu, Hellenistik, Geç Antik Çağ, Orta Çağ ve Orta Çağ sonrası dönemlerde de yerleşim yeri olarak kullanıldığını göstermektedir.

Kazı çalışmaları, Ermenistan Ulusal Bilimler Akademisi Arkeoloji ve Etnografya Enstitüsü ile Uluslararası Akdeniz ve Doğu Çalışmaları Birliği (ISMEO) arasındaki işbirliği kapsamında Ermenistan adına Varduhi Melikyan ve İtalya adına Roberto Dan tarafından yönetilmektedir.

Araştırmacılar, 3 numaralı mezardan çıkarılan insan kalıntıları, at kemikleri ve eserler üzerinde detaylı arkeolojik, antropolojik ve bilimsel analizler yapacaklar. Sonuçların, burada gömülü olan insanların kimliği ve üç bin yıldan daha uzun bir süre önce Ermeni Yaylalarında uygulanan törensel gelenekler hakkında daha fazla bilgi ortaya çıkaracağı bekleniyor.

Kaynak: Greek Reporter