İstanbul’daki Bizans Mezarları

Bu yazının konusunu oluşturan ve Bizans dönemi diye anılan dönem aslında hiç var olmamıştır. Zira Osmanlı fethine kadar ele geçen mozaik, duvar resmi, sikke gibi içinde tasvir barındıran her eserde imparator için “Romalıların kralı” ifadesi kullanılmaktaydı. 16. yüzyılda uydurulup unutulan ve 19. yüzyılda yeniden canlandırılan Bizans kelimesi ise Türkçe’de yanlış kullanılan başka sözcükler gibi yerleşik bir hal almıştır.

Bunun yerine yakın zamanda Doğu Roma ifadesi kullanılmaya çalışılmışsa da batısı olmayan bir devletin doğusuna özel bir atıfla isim vermek doğru olmayacaktır. Nasıl ki Balkan topraklarının kaybından sonra Osmanlı devletine Doğu Osmanlı denmediyse Doğu Roma ifadesi de yanlış bir kullanım olacaktır.

Toplumları oluşturan katmanlar aynı zamanda insan hayatını da şekillendiren etmenler olmuşlardır. Bu sadece yaşarken değil ama ölüm aşamasında da kendini göstermiştir. Nitekim eski dönemlerde insanlar için en önemli sorunlardan birini de cenaze ve defin işleri oluşturmuştur. Roma döneminde çok fakir halkın cenazelerini yakacak ya da gömecek parası olmadığı için şehirlerin dış mahallelerindeki çukurlara atılmaktaydı. Getirilen yasaklara karşın bu uygulama uzun süre devam etmiştir. Açlıktan ölmemek için kendini köle olarak satan, ya da gladyatör olan kişiler düşünülünce cenaze işleri için ayırabilecekleri bir paranın olmadığı açıktır.

  1. yüzyılın sonundan itibaren Hristiyanlık Roma devletinin resmi dini olunca önceki dönemdeki cenazelerin yakılması gibi bazı uygulamalar sonlanmıştır. Hristiyanlığın kısa süre içinde Roma imparatorluğu içinde yayılmasındaki temel etmenlerden biri de ihtiyaç sahiplerinin cenaze ve defin işlerinin henüz 4. yüzyıl başından itibaren yasal bir düzenlemeyle kilise tarafından yapılması olmuştur.

İnsanların toplumdaki yerini hem yaşarken hem de öldükten sonra kolayca anlamak mümkündür. Hayattayken yaşanılan ev, giysiler, ulaşım araçları gibi nesneler belirleyici iken öldükten sonra da gömülen mezar ve bunun konumu kişi hakkında bilgi edinmemizi sağlar.

Bu sebeple mezar türlerini belirlemek faydalı olacaktır.

Roma devletinin çok tanrılı döneminde cenazelerin hem yakılması hem de gömülmesi söz konusu idi. Hristiyanlık öncesinde görece olarak biraz imkanı bulunan bir kişinin cenazesi aile üyelerince yaktırılır, geriye kalan kül ve kemik parçaları bir kapta korunurdu.

Hristiyanlıkla beraber ölümün ardından mahşer gününde dirilme fikri öne çıktığı için vücut bütünlüğünün korunması adına cenazeler yakılmayıp gömülmüşlerdir.

Devam etmek için tıklayın

Pek çok kişi için bu amaç için özel olarak yapılmış bir lahdin içine gömülmek ancak bir hayal idi. Zira ortalama süslemeli bir lahdin tonlarca ağırlıkta taşlardan ve aylarca süren işçilikle bezendiği düşünülürse fiyatının hayli yüksek olduğu anlaşılır. Belli bölgelerin özel taşlarının deniz ve kara yoluyla yüzlerce kilometre öteden taşınması lahit ticaretinin ne kadar önemli olduğunun bir göstergesidir. Yollanan lahitler üzerinde bulunan hassas kabartmalarının uzun yolculuklar sırasında zarar görmemesi adına lahitler hemen her zaman yarı mamül olarak gönderilir ve varış noktasında kabartmaları tamamlanırdı.

Bazı durumlarda ise kabartmadan ziyade taşın kendisi çok nadir olduğu için ayrı bir özen gösterilirdi. Bu tür taşların başında elde edilmesi çok güç bir renk olan porfir moru gelirdi. İlk defa Sina dağı yakınlarında Mısır’da Cebel Duhan dağında bulunan porfir, imparatorluk ailesi üyelerinin lahitleri için kullanılan özel bir taştı.

Devamı; Aktüel Arkeoloji Dergisi 108. Sayı Kentin Taşları, Zamanın İzleri: Bizans İstanbul’una Yeniden Bakış

EN ÇOK OKUNANLAR

Altınlarla Donatılmış Trakyalı Savaşçı Mezarı Bulundu

Arkeologlardan oluşan bir ekip, Bulgaristan'ın Topolovgrad kenti yakınlarındaki Kapitan Petko Voyvoda köyünde çok heyecan verici bir keşifte bulunarak, Trakyalı bir savaşçının mezarını ve altından oluşan pek çok eseri ortaya çıkardı.

Tarlada Yürüyüş Yapan Kadın 2150 Gümüş Sikke Buldu

Prag'ın güneydoğusundaki Kutnohorsk kentinde tarlada yürüyüş yapan bir kadın, çiftçilik faaliyetleri sırasında yüzeye çıkan birkaç gümüş sikkeye rastladı. Çek Cumhuriyeti'nde şimdiye kadar bulunan en büyük erken ortaçağ sikke istifini açığa çıkardığının farkında değildi.

SON İÇERİKLER

İstanbul’daki Bizans Mezarları

Bu yazının konusunu oluşturan ve Bizans dönemi diye anılan dönem aslında hiç var olmamıştır. Zira Osmanlı fethine...

İstanbul’un Sur Yazıtları ve Bize Anlattıkları

İstanbul’un bilinen en eski suru, ünlü tarihçi Yaşlı Plinius’un bahsettiği günümüz Sar...

Çağlar Boyunca Pantokrator Manastırı

Bir yapının teknik açıdan incelenmesi, bizi taş, mermer ve mimari ayrıntıların dünyasına; ölçülerin, ...