Troya kazıları başlangıcından bugüne pek çok araştırmacının katılım sağladığı çok disiplinli çalışma alanı olmuştur. Troya’da 19. Yüzyılın ortalarında Frank Calvert ile başlayan küçük çaplı kazı çalışmaları 1860’ların sonunda Heinrich Schliemann’ın bölgeye gelmesiyle birlikte farklı bir boyut kazanmıştır. Schliemann’ın 1871 yılında başlattığı çalışmalar büyük bir kazı kampanyasına dönüşmüştür.

Özellikle Schliemann ile birlikte farklı alanlarda çalışan uzmanlar Troya’da yapılan kazıları birçok açıdan değerlendirmiş ve yorumlamıştır. Bu araştırmacılar arasında 1879’da Troya’ya gelen Rodolf Virchow ayrı bir öneme sahiptir.

Günümüzde Almanya ve Polonya arasında kalan Pomeranya’daki Schivelbein’da doğan Virchow askeri tıp eğitimi almış bir hekimdir. Tıp alanındaki en önemli çalışması “hücresel patoloji” (Cellular pathology) üzerine olmuştur. Modern tıbbın temel taşı sayılabilecek bu çalışmasıyla saygınlığını kazanmıştır. Ancak Virchow’un ilgi alanı yalnızca tıp üzerine olmamıştır. 1869/1870’de kurulan Alman Antropoloji, Etnoloji ve Prehistorya Cemiyeti (Deutsche Anthropologische Gesellschaft) kurucu komitesi arasında yer almıştır. Tıp alanında yaptığı çalışmalardaki “gözlemleyerek öğrenme” prensibini prehistorik ve etnografik çalışmalarında da uygulamıştır.

Heinrich Schliemann’ın daveti üzerine 1870’li yılların sonunda Troya serüveni başlamıştır. Bu süreçte Troya’nın yeri üzerine yapılan tartışmalara o da katılmış ve sıkı bir Schliemann destekçisi olmuştur. Schliemann’ın kazı kampanyasının çeşitli yıllarında Troya’da bulunan Virchow; antropoloji, etnografya ve stratigrafi üzerine değerlendirmelerde bulunmuştur.

Virchow’un Troya’da gerçekleştirdiği antropolojik incelemeler -Avrupa’daki arkeolojik alanlarında yaptığı çalışmalarda olduğu gibi- yerleşmeden elde edilen verilere dayanarak iskeletler üzerinde fiziksel incelemelerde bulunmuş, kafataslarını ölçmüş, bireylerin ve nüfusun özelliklerini keşfetmeye çalışmıştır. Virchow’un bu uğraşı Troya’daki antropolojik çalışmaların başlangıcı olarak kabul edilmektedir.

Ayrıca Homerik literatüre hakim iyi bir gözlemci olan Virchow, öncülleri gibi Troya ve çevresinin coğrafyasını Homerik çerçeveye oturtmaya çalışmıştır. Troas bölgesinde gerçekleştirdiği gezilerde Antik çağ yazarlarına bol bol atıfta bulunmuştur.

O dönemde Troya’da arkeoloji bilimi açısından önemli bir ilerleme kabul edilebilecek olan stratigrafik ayrımın yapılmasında katkıda bulunmuştur. Schliemann döneminde 7 farklı ana katmana ayrılan Troya stratigrafisinin keşfedilmesinde, Mimar Wilhelm Dörpfeld ile birlikte önemli bir rol oynamıştır…

Devamı: Aktüel Arkeoloji Dergisi 112. Sayı “Troya Mitten Gerçeğe”