Dünyanın En Eski Analog Bilgisayarının Gizemi Çözülüyor

Yeni bir çalışma, son "Indiana Jones" filmine ilham veren 2 bin yıllık bir cihaz olan Antikythera mekanizması hakkındaki temel varsayımı sorguluyor.

2 bin yıldan uzun bir süre önce yaratılan Antikythera mekanizması gök cisimlerinin hareketlerini izliyordu. ©Louisa Gouliamaki / AFP via Getty Images / Smithsonian Magazine

İki bin yıldan fazla bir süre önce, Antikythera mekanizması olarak bilinen bir cihaz, karmaşık bir dişli sistemi kullanarak gök cisimlerinin hareketlerini tahmin etmek için kullanıldı. Eser bugün dünyanın en eski bilgisayarı olarak biliniyor.

Dalgıçlar 1901'de Akdeniz'deki bir gemi enkazında onu bulduklarından beri, bu gizemli cihaz hayranlık uyandırdı. Hatta geçen yılki Indiana Jones and the Dial of Destiny için eserin kurgusal bir versiyonunu icat eden Indiana Jones serisinin arkasındaki yaratıcı ekibe bile ilham verdi.

Şimdi, Glasgow Üniversitesi'ndeki iki gökbilimci Antikythera mekanizmasının hikayesine yeni bir kırışıklık ekledi. Bu ay Horological Journal'da yayınlanan bir çalışmada, Graham Woan ve Joseph Bayley, bir zamanlar yüzlerce delik içeren cihazın bir parçası olan mekanizmanın takvim halkasına dair yeni bir yorum sunuyor.

Sadece parçalar hayatta kaldığı için deliklerin tam sayısı belirsizdir. Uzun yıllar boyunca araştırmacılar, halkanın 365 deliğin yılın günlerini temsil ettiği bir güneş takvimi olarak kullanılmış olabileceğini düşündüler. Woan ve Bayley buna itiraz ederek halkanın bir zamanlar ay takvimi olarak işlev gördüğünü ve 354 deliğe sahip olduğunu savundular.

Ay takvimi teorisi ilk olarak 2020 yılında bir YouTuber ve bağımsız araştırmacı olan Chris Budiselic liderliğinde yapılan bir çalışmada önerildi. Glasgow gökbilimcileri Budiselic'in çalışmalarını öğrendiklerinde meraklandılar: Ya gizemi çözmek için kendi alanlarındaki teknikleri kullanabilselerdi?

Woan yaptığı açıklamada , "Bu benim için ilginç bir sorundu ve Noel tatillerinde bunu farklı bir şekilde çözebileceğimi düşündüm, bu yüzden soruyu cevaplamak için bazı istatistiksel teknikler kullanmaya başladım" diyor.

Eksik verilerle ilgili soruları yanıtlamak için olasılığa dayanan Bayes analizi adı verilen bir teknik kullanarak Woan, takvim halkasındaki olası delik sayısını, hayatta kalan deliklerin aralığına ve halkanın hayatta kalan parçalarının konumuna göre hesapladı. Halkanın muhtemelen 354 veya 355 delik içerdiğini, yani bir ay yılının uzunluğunu buldu.

Bu arada Bayley, kütleli kozmik nesnelerin hareketlerinden kaynaklanan uzay-zamandaki dalgalanmaları inceleyen kütle çekim dalgası astronomisinde tipik olarak kullanılan teknikleri uyarlayarak soruna yaklaşmaya karar verdi ve "halkayı inceledi." Bu analiz ayrıca halkanın büyük ihtimalle 354 veya 355 delik içerdiğini de öne sürdü.

Woan açıklamasında, "Bugün evreni incelemek için kullandığımız teknikleri, yaklaşık iki bin yıl önce insanların gökleri takip etmesine yardımcı olan bir mekanizmayı daha iyi anlamak için uyarlamış olmamız hoş bir simetri" diyor.

Gökbilimcilerin bulguları, cihaz hakkında yaygın olarak kabul gören varsayımlarla çelişiyor. Woan, New York Times'tan Becky Ferreira'ya "Bu biraz tartışmalı bir fikir," diyor. Kendisi ve Bayley'nin Antikythera mekanizması konusunda uzman olmasalar da "kanıtların oldukça açık" olduğunu ekliyor.

Herkes aynı fikirde değil. Gizemli eser konusunda uzman olan makine mühendisi Tony Freeth, Times'a çalışmanın sonucunun "tamamen yanlış" olduğunu ve makinenin zaten daha kesin bir ay takvimi içerdiğini söyledi. Öyleyse mucitler neden başka bir tane eklesin ki?

 

Bu arada, diğer araştırmacılar yeni çalışmayı övdüler. Antikythera Mekanizması Araştırma Projesi'nin başkanlığını yürüten bir astrofizikçi olan Mike Edmunds, Times'a 354 deliklik yeni tahminden "şüphe etmek için hiçbir belirgin neden olmadığını" söyledi. Ancak, bu deliklerin mutlaka bir ay takvimini temsil ettiğini düşünmüyor. "Nasıl çalışacağı ve takvim halkasının ön tarafındaki işaretlerle nasıl ilişkilendirileceği hiç de net değil" diyor.

Atina Ekonomi ve İşletme Üniversitesi'nde yazılım mühendisi olan Diomidis Spinellis, yeni araştırmayı ikna edici buldu. Cihazı araştıran ancak çalışmaya dahil olmayan Spinellis, Live Science'tan Owen Jarus'a "Antikythera mekanizması vermeye devam eden bir hediye" diyor. "Şiddetli korozyonuna ve birçok eksik elemente rağmen, giderek daha karmaşık teknolojilerin uygulanması ve yenilikçi disiplinler arası analizler, bu olağanüstü esere dair etkileyici içgörüler sağlamaya devam ediyor."

Cihaz, zamanının çok ötesinde bir teknolojik harikadır. Smithsonian dergisinden Meilan Solly'nin geçen yıl yazdığına göre, "13. yüzyıl Avrupalıları ilk mekanik saatleri icat etmeden bin yıldan fazla önce" dişli çarklar, kadranlar ve işaretçiler içeriyordu. "Antik dönem insanları bunu tutulmaları tahmin etmek, güneş ve ayın hareketini izlemek ve hatta Olimpiyatlar gibi spor etkinliklerinin ne zaman gerçekleşeceğini görmek için kullanıyordu."

Woan, açıklamasında, son araştırmanın meraklılara hayret edecekleri daha çok şey verdiğini, yeni bulguların belki de "Indiana Jones'un yaptıklarından daha az doğaüstü muhteşem" olduğunu söylüyor. İki bilim insanı, çalışmalarının "bu olağanüstü cihazın nasıl yapıldığı ve kullanıldığına dair (daha derin) bir anlayış" sağlayacağını umuyor.

Kaynak: Smithsonian Magazine

EN ÇOK OKUNANLAR

Tarlada Yürüyüş Yapan Kadın 2150 Gümüş Sikke Buldu

Prag'ın güneydoğusundaki Kutnohorsk kentinde tarlada yürüyüş yapan bir kadın, çiftçilik faaliyetleri sırasında yüzeye çıkan birkaç gümüş sikkeye rastladı. Çek Cumhuriyeti'nde şimdiye kadar bulunan en büyük erken ortaçağ sikke istifini açığa çıkardığının farkında değildi.

Köpeğini Gezdiren Çocuk Roma Dönemine Ait Altın Bilezik Buldu

11 yaşındaki bir çocuk, İngiltere'nin Batı Sussex bölgesindeki Pagham yakınlarındaki bir tarlada nadir bulunan altın bir Roma bileziği keşfetti. Romalı askerlere kahramanlıklarından dolayı verilen armilla tipi süslü bir bilezik olan ve MS.1. yüzyıla tarihlenen bilezik, 300 yıldan daha eski bir altın obje olarak, bir adli tıp soruşturmasında resmi olarak hazine ilan edildi.

SON İÇERİKLER