Kaya güvercinleri veya adi güvercinler (Columba livia), evcil hayvan, et ve gübre olarak beslenmeleri ve çeşitli dini inançlarla ilişkilendirilmeleri nedeniyle insanlarla uzun bir birlikte yaşam geçmişine sahiptir. Bununla birlikte, evcilleştirilmelerinin kökenleri hiçbir zaman ayrıntılı olarak araştırılmamıştır.

Groningen Üniversitesi'nden Anderson Carter, Antiquity dergisinde yayınlanan araştırmada: "Mısır'dan gelen yazılı kayıtlara dayanarak, güvercinlerin Orta Doğu veya Doğu Akdeniz'de bir yerlerde evcilleştirilmiş olması gerektiğini biliyorduk, ancak ne zaman ve nasıl olduğunu bilmiyorduk" diyor.

MÖ 600–480 yıllarına ait (Kıbrıs Arkaik II dönemi) Kıbrıs menşeli küçük bir kireçtaşı güvercin heykeli (162 × 368 × 133 mm). ©The Cesnola Collection of Cypriot Art at the New York Metropolitan Museum of Art

Bu sorunu çözmek için araştırmacılar, Kıbrıs'taki MÖ 1650-1150 yılları arasına tarihlenen Hala Sultan Tekke liman kentinden elde edilen kuş kemiklerini inceleyerek, zooarkeoloji yöntemini kullanarak Columba livia örneklerini tespit ettiler ve izotop analiziyle beslenme alışkanlıklarını araştırdılar.

Araştırmanın yazarlarından Doçent Canan Çakırlar, "Hala Sultan Tekkesi'nde önemli sayıda güvercin bulunduğunu zaten biliyorduk," diye açıklıyor. "Bu bölge, güvercinlerin Doğu Akdeniz'deki orijinal dağılım alanının tam kalbinde yer alıyor."

Hala Sultan Tekke’nin ve makalede bahsedilen yerleşim yerlerinin konumlarını gösteren Kıbrıs haritası. ©Anderson L. Carter, David S. Reese, Ronald van Bommel, Marcel TJ van der Meer, Canan Çakırlar

İzotop analizi, Hala Sultan Tekkesi'ndeki güvercinlerin beslenme alışkanlıklarının oradaki insanlarınkine neredeyse tamamen benzediğini ortaya koydu; bu da güvercinlerin ya insanlar tarafından sağlanan yiyecekleri tükettiklerini ya da insanlara çok yakın bir şekilde yaşadıklarını gösteriyor.

Dr. Çakırlar; "Her iki durumda da, bu büyük olasılıkla onların evcilleştirildiği veya evcilleştirilme yolunda oldukları anlamına geliyor," diyor.

Daha da önemlisi, evcilleştirilmiş güvercinlere dair en eski doğrudan kanıt daha önce MÖ 323-265 yıllarına tarihlenen Hellenistik Yunanistan'daki bir arkeolojik alandan geliyordu. Dolayısıyla, bu bulgular güvercin evcilleştirilmesinin kökenlerini yaklaşık 1000 yıl geriye götürüyor.