Dilbilim alanında doktora sahibi olan ve bu yazı sistemini kapsamlı bir şekilde inceleyen bağımsız araştırmacı Steve Bonta, bu çalışmanın bir kısmının halihazırda tamamlanmış olabileceğini söyledi.

Bonta, yaptığı bir açıklamada: “İndus Vadisi Yazısının kısmen deşifre edildiğini düşünüyorum, ancak bu gerçeğin kabul edilmesi ciddi şekilde gecikiyor. 90'lı yıllarda, belirli işaretlerin ve kanonik işaret alanlarının, çeşitli ağırlıklarla ifade edilen varlıkların notasyonlarını gösterdi”. Ancak birçok akademisyen, bu deşifrelerin doğru olduğunu kabul etmiyor.

Mohenjo-daro, İndus Vadisi Uygarlığı'na ait bir şehir. ©Jawwad Ali via Shutterstock

Bonta, bu yazıyı kısmen deşifre ettiği yönündeki iddialarının hiç de tek başına olmadığını söyledi. Bonta, 90'ların ortalarından önce “deşifre edildiğine dair iddiaların oldukça düzenli bir şekilde yayınlandığını” belirtti. Bu iddiaların hiçbiri geniş çapta kabul görmedi; bunun nedenlerinden biri, günümüze ulaşan metinlerin kısalığı nedeniyle herhangi bir deşifre çalışmasının doğruluğunu kanıtlamanın zor olmasıydı.

Yapay zeka, deşifre girişimlerinde faydalıdır ve araştırmacıların olası işaret değerlerinin listelerini oluşturmasına yardımcı olabilir. Ancak sonuçta, insan araştırmacıların yine de öncülük etmesi gerekecektir. Bonta, “Yapay zeka, insan zekası ve sezgisinin bir uzantısıdır; gerçi olağanüstü güçlü bir uzantısıdır” dedi.

Nebraska-Lincoln Üniversitesi'nde bilgisayar bilimi profesörü olan, hesaplamalı dilbilim uzmanı ve İndus Vadisi yazısını kapsamlı bir şekilde inceleyen Peter Revesz, bu yazının deşifre edileceğine ve AI'nın bu süreçte önemli bir rol oynayabileceğine inanıyor. Revesz'in ekibi, hangi İndus Vadisi yazısı işaretlerinin benzer anlamlara sahip olabileceğini belirlemek için veri madenciliği ve istatistiksel analizlerden yararlandı.

Revesz, yaptığı açıklamada: “İndus Vadisi yazısı kesinlikle bir şekilde çözülecek ve yapay zeka bu konuda yardımcı olabilir, ancak iyi bir araştırma tasarımıyla yönlendirilmesi gerekiyor”.

Seattle'daki Washington Üniversitesi'nde bilgisayar bilimi profesörü olan ve İndus yazısı üzerine birçok makaleye ortak yazar olarak katkıda bulunan Rajesh Rao, yazının tamamen deşifre edileceği konusunda daha az iyimser olsa da, yapay zekanın faydalı olacağını söyledi. 2000'li yıllarda, o dönemde mevcut olan daha ilkel yapay zeka ile ekibi, yazının bir dili kodladığını gösteren istatistiksel bir kalıba sahip olduğunu belirlemişti.

Ancak Rao’ya göre, yapay zeka kullanıldığında bile mevcut metinlerle tam bir deşifre işlemi pek olası görünmüyor. Rao, verdiği demeçte, “şans çok yüksek değil” diyerek kısmi bir deşifre işleminin mümkün olabileceğine dikkat çekti. Rao, “Sayı sistemlerini yeniden oluşturabiliriz” dedi.

Rao, bazı yazıtlarda sayıları temsil ettiği düşünülen sayma işaretleri (dikey çizgiler) bulunduğundan, sayı sisteminin kısmen anlaşıldığını belirtti. Bu işaretler, muhtemelen nesneleri temsil eden sembollerin yanında yer alıyor. Ayrıca, arkeolojik veriler, insanların 1, 2, 4, 8, 16, 32 ve 64 oranlarını içeren standartlaştırılmış bir ağırlık sistemi kullandığını gösteriyor. Çentik işaretleri ve ağırlık sistemini kullanarak, yazıtlarda hangi sayıların kaydedildiğini belirlemek mümkün olabilir.

Rao, yazının tamamını deşifre etmek için arkeologların daha fazla metin ortaya çıkarması gerektiğini düşünmektedir. İndus Vadisi Uygarlığı'na ait büyük ölçüde kazılmamış birçok alan bulunmaktadır ve Rao, gelecekteki kazılarda daha uzun metinlerin veya bilinen bir dilin yanı sıra İndus Vadisi yazısını içeren metinlerin ortaya çıkmasını umut etmektedir.

Kaynak: Live Science