İskenderiye Feneri Betimli Eşsiz Bir Yüzük Bulundu
Mısır'daki arkeologlar, bir zamanlar görkemli bir Ptolemaik sarayına ev sahipliği yapan Antirhodos adası açıklarında su altı kazıları yaparken bir mühür yüzüğü keşfettiler.
- Yazar : Aktüel Arkeoloji
- Tarih : 2026-10-18 22:50:25
Bir sualtı arkeoloğu, Mısır'ın İskenderiye kıyılarında bulunan tunç bir mühür yüzüğünü inceliyor. Christoph Gerigk / © Franck Goddio / Hilti Foundation
Eski zamanlarda, Akdeniz üzerinden Mısır'a seyahat eden yolcular genellikle tehlikeli koşullarla karşı karşıya kalırlardı.
MÖ 1. yüzyılda yaşamış Yunan tarihçi Diodorus Siculus'un yazdığı gibi, “krallığın kuzey kıyı şeridinin büyük bir bölümü boyunca bilgisizliklerinden dolayı sevinçle kıyıya yönelen denizciler, gemileri aniden karaya oturduğunda beklenmedik bir şekilde batarlar" diye yazmıştır. Tarihçi, bu kıyı şeridinde bulunabilecek tek "güvenli limanın" İskenderiye Feneri'ne ev sahipliği yapan Pharos adası olduğu sonucuna vardı.
Tahmini 100 ila 130 metre yüksekliğinde olan deniz feneri, bulunduğu yerin adından dolayı Pharos olarak da biliniyordu. MÖ 3. yüzyılda inşa edildiğinde, Giza Piramitlerinden sonra dünyanın en yüksek insan yapımı yapılarından biriydi. Deniz feneri, MS 14. yüzyılda bir dizi depremin ardından denize yıkılana kadar bin yıldan fazla bir süre boyunca manzaraya hakim oldu.
1572 tarihli Octo Mundi Miracula metninden İskenderiye Deniz Feneri'nin bir örneği ©Wikimedia Commons
Yaklaşık 700 yıl sonra, deniz fenerinden geriye çok az iz kaldı. Ancak komşu Antirhodos adasında, Mark Antony ve Kleopatra gibi isimleri ağırlamış eski bir sarayın bulunduğu yerde yapılan kazılar, bu kayıp harikayla bağlantılı nadir bir eseri ortaya çıkardı: Pharos'u tasvir eden tunç bir mühür yüzüğü.
Avrupa Sualtı Arkeolojisi Enstitüsü (IEASM) yaptığı açıklamada, yüzüğün "bilinen türünün ilk örneği" olduğunu belirtiyor. Tasarımı, MS 2. yüzyıldan kalma Mısır sikkelerindeki deniz feneri tasvirlerine benziyor. Arkeolog Isabelle Hairy'nin İskenderiye Çalışmaları Merkezi için yazdığı gibi, antik para birimleri Pharos'un görünümüne dair "en önemli belgesel kanıtı" sunuyor ve kare bir taban, sekizgen bir orta bölüm ve dairesel bir tepe olmak üzere üç katmandan oluştuğunu gösteriyor. (Antik yazarlar deniz fenerinin tanımlarını bırakmışlardır, ancak bu anlatımlar genellikle çelişkili olup, daha sonraki sanatçılar tarafından farklı görsel yorumlara yol açmıştır .)
Enstitüden araştırmacılar, Mısır Turizm ve Antik Eserler Bakanlığı ile ortak bir arkeolojik ekip kapsamında yüzüğü buldu. Bakanlığın paylaştığı bir gönderiye göre, kazı alanındaki arkeologlar ayrıca MÖ 4. yüzyıldan MS 4. yüzyıla kadar uzanan sofra takımları, amforalar, yağ lambaları ve cam eşya parçaları da buldu.
IEASM'nin kurucusu ve başkanı Franck Goddio, açıklamada; "Yüzüğün bir zamanlar güç merkezi olan efsanevi Antirhodos adası sarayında bulunması, bu keşfi daha da önemli kılıyor" diyor . MÖ 1. yüzyılda İskenderiye'yi ziyaret eden Yunan coğrafyacı Strabon, Antirhodos'u "hem kraliyet sarayı hem de küçük bir limanı olan yapay limanın açıklarında bulunan bir ada" olarak tanımlamıştı. Adının, Yunan adası Rodos'un "rakibi" olma statüsüne bir gönderme olduğunu da eklemişti.
Yeni keşfedilen mühür yüzüğü, İskenderiye Feneri'ni tasvir ediyor. Christoph Gerigk / © Franck Goddio / Hilti Foundation
Şimdilik yüzük hakkında pek çok şey bilinmiyor. Guillermo Carvajal, La Brújula Verde için yazdığı yazıda, "Açıklamada bu yüzüğü kimin taktığı veya ne için taktığı belirtilmiyor. Ne boyutu ne de kesin tarihi veriliyor" diyor.
Yine de, mücevherlerin bölgede bulunması, araştırmacıları adanın bir zamanlar deniz fenerinin yönetimi gibi görevler için ayrılmış idari ofislere ev sahipliği yaptığı sonucuna götürdü. Antik Mısır'da bürokratlar yasal belgeleri imzalamak için mühür yüzükleri kullanırlardı; pahalı aksesuarlar aynı zamanda sahiplerinin seçkin sosyal statüsünü de gösterirdi.
Deniz fenerinin inşasına muhtemelen Büyük İskender'in Makedon generali ve Mısır'ın ilk Ptolemaik kralı olan I. Ptolemy Soter'in hükümdarlığı döneminde başlanmış ve MÖ 282'de ölümünden sonra yerine geçen oğlu II. Ptolemy Philadelphus döneminde tamamlanmıştır. Devrim niteliğindeki bu yapı, genellikle dünyanın ilk kayıtlı deniz feneri olarak tanımlanır ve Yunan mimar Knidoslu Sostratus tarafından tasarlanmıştır.
İskenderiye Feneri'ni tasvir eden, MS 2. yüzyıla ait bir sikke. ©Wikimedia Commons
Günümüzde Pharos'a dair fiziksel kanıtlar büyük ölçüde taş bloklar ve bu blokları birbirine bağlamak için kullanılan metal kelepçelerle sınırlıdır. Hairy, bu yılın başlarında New York Times'tan Franz Lidz'e verdiği demeçte, "Mimari parçalar su altında 18 dönümlük bir alana dağılmış durumda," demişti. "Görüş mesafesi son derece kötü, deniz tabanı düzensiz ve belirgin tortu katmanları yok."
Bu zorluklar, Hairy ve Pharos Projesi'ndeki meslektaşlarının, antik harikayı dijital olarak yeniden inşa etmek için çok disiplinli bir çabaya girişmelerini engellemedi; fenerin seyrek kalıntılarının fotogrametri taramalarını bir araya getirerek, en parlak döneminde nasıl görünebileceğini hayal etmeye çalışıyorlar.
Times gazetesine göre Hairy, çalışmanın "tamamlanmasının nesiller alacağını" tahmin etse de, projenin bulguları tarihçilerin efsanevi deniz feneri hakkındaki anlayışını dönüştürmeye hazırlanıyor. O zamana kadar, Pharos'u kendi gözleriyle görmek isteyenler, yeni keşfedilen halkadan başka bir yere bakmalarına gerek yok.
18. yüzyıldan kalma bir deniz feneri illüstrasyonu. ©Wikimedia Commons
Kaynak: Smithsonian Magazine
EN ÇOK OKUNANLAR
Altınlarla Donatılmış Trakyalı Savaşçı Mezarı Bulundu
Arkeologlardan oluşan bir ekip, Bulgaristan'ın Topolovgrad kenti yakınlarındaki Kapitan Petko Voyvoda köyünde çok heyecan verici bir keşifte bulunarak, Trakyalı bir savaşçının mezarını ve altından oluşan pek çok eseri ortaya çıkardı.
- Trakyalı
- Trak
- Savaşçı
- Süvari
- Mezar
- Altın
- Yüzük
- Hançer
- Zırh
- Hazine
- At
- Bulgaristan
- Thracian
- Thracian
- Warrior
- Cavalry
- Tomb
- Gold
- Ring
- Dagger
- Armour
- Treasure
- Horse
- Bulgaria
- Arkeoloji
- Tarih
- Sanat
- Sanat Tarihi
- Antik
- Kültür
- Medeniyet
- Archaeology
- Archaeological
- History
- Art
- Art History
- Heritage
- Culture
- Civilization
- Haber
- Gündem
- Güncel
- Aktüel
- Arkeolojik Haber
- Archa
Tarlada Yürüyüş Yapan Kadın 2150 Gümüş Sikke Buldu
Prag'ın güneydoğusundaki Kutnohorsk kentinde tarlada yürüyüş yapan bir kadın, çiftçilik faaliyetleri sırasında yüzeye çıkan birkaç gümüş sikkeye rastladı. Çek Cumhuriyeti'nde şimdiye kadar bulunan en büyük erken ortaçağ sikke istifini açığa çıkardığının farkında değildi.



