Günümüz Riotinto'sunda bulunan antik maden yerleşimi Urium'da keşfedilen bu sekiz sandalet tabanı, aynı ayakkabı stilinin Demir Çağından Roma dönemine kadar 400 yıldan fazla bir süre boyunca madenciler tarafından sürekli olarak giyildiğini gösteriyor. Bu organik malzemelerin olağanüstü korunma durumu, antik işçilerin günlük yaşamlarına ve maddi kültürlerine dair nadir bir bakış açısı sunuyor.

Granada Üniversitesi'nden bir ekip tarafından yürütülen ve Pyrenae dergisinde yayınlanan araştırma, Riotinto maden bölgesinin Nuevo Filón Norte 1 sektöründen çıkarılan ayakkabı tabanlarını inceledi. Bu eserler, metalurjik fırınların temizlenmesi sonucu oluşan iki büyük kül yığınının içinde gömülü olarak bulundu. Külün yarattığı kuru, alkali ortam, bitki liflerinin çürümesini önlemede çok önemli bir rol oynayarak bu hassas nesnelerin iki bin yıldan fazla süre hayatta kalmasını sağladı.

Nuevo Filón Norte 1, keşif yeri Riotinto'da. ©Bustamante-Álvarez, M. vd. 2026

Üç sandalet üzerinde yapılan radyokarbon tarihleme çalışmaları, geniş bir kronolojik aralığı ortaya koymuştur. En eski parça MÖ 4. ve 2. yüzyıllar arasına, bir diğeri MÖ 2. ve 1. yüzyıllar arasına, en yenisi ise MS 1. yüzyıla tarihlenmektedir. Bu kapsamlı zaman çizelgesi, bu esparto sandaletlerin kullanımının geçici bir trend değil, Hispania'da Romalılaşmanın getirdiği derin kültürel ve siyasi değişimlere rağmen devam eden köklü bir gelenek olduğunu göstermektedir.

Sandaletler, İber Yarımadası'nda bolca bulunan, dayanıklı ve esnek bir esparto otu olan Stipa tenacissima'dan yapılmıştır. Araştırmacılar, kırılgan kalıntılara zarar vermeden örgü desenlerini analiz etmek için taramalı elektron mikroskobu ve X-ışını mikro-bilgisayarlı tomografi gibi gelişmiş teknikler kullandılar. Analiz, zanaatkarların gelişmiş teknik bilgilerini ortaya koydu; daha kalın ipler, en fazla ağırlığı taşıyan bölgelere stratejik olarak yerleştirilirken, daha ince lifler kayışlar ve bağlama için kullanıldı.

Bu özel ayakkabı tasarımının sürekli kullanımı, antik madenlerin zorlu ortamındaki pratik faydasını vurgulamaktadır. Esparto sandaletler, engebeli ve genellikle kaygan arazide hareket eden işçiler için gerekli tutuşu ve korumayı sağlıyordu. Araştırmacılar, bu eserleri antik Latin metinlerinde bahsedilen solea spartae ile ilişkilendiriyorlar; bu, bu tür koşullarda etkili olması nedeniyle tercih edilen basit ve ucuz bir ayakkabı türüdür.