Bronzdan yapılmış bu alet, devam eden kazılar sırasında Herkül Tapınağı'na bitişik bir odada bulundu. Kazı direktörü Prof. Lyudmil Vagalinski'ye göre, bu buluntu dünya çapında türünün bilinen ikinci örneği olup, diğer tek kayıtlı örnek İtalya'da keşfedilmiştir.

Lithulkos olarak bilinen bu alet, eski hekimler tarafından mesane taşlarını çıkarmak için yapılan hassas ve çoğu zaman tehlikeli bir ameliyat olan litotomi işleminde kullanılan özel bir cerrahi setin parçasıydı.

Litotomi prosedürünün bir illüstrasyonu ve mesane taşlarının çıkarılmasında kullanılan özel aletler gösterilmektedir. ©The Surgery Section at the Edward Worth Library

Profesör Vagalinski, "Bu alet sadece Bulgaristan için değil, dünya çapında da son derece nadir bir buluntu," dedi. "Mevcut bilimsel literatürde, İtalya'da bilinen tek benzer keşif bu."

Çift kancalı aletin kavisli uçları eksik olsa da, arkeologlar kabartmalı halkalarla süslenmiş bronz sapını bulmuş ve aletin büyük ölçüde iyi durumda olduğunu tespit etmişlerdir.

Antik çağ hekimleri neşter, iğne, küret ve kaşık gibi birçok cerrahi alet kullanmışlardır, ancak lithulkos gibi çok özel cerrahi aletler oldukça nadirdir. Araştırmacılara göre bu durum, Heraclea Sintica'nın refah içindeki Roma döneminde çok iyi eğitimli tıp uzmanlarına ev sahipliği yaptığını göstermektedir.

Buluntu, Heraclea Sintica'nın Roma İmparatorluğu yönetiminde önemli bir ekonomik büyüme yaşadığı MS 3. yüzyıla tarihlenmektedir.

Heraclea Sintica ©Wikipedia

Profesör Vagalinski'ye göre, Pliny the Elder da dahil olmak üzere antik yazarlar, mesane taşlarını en ağrılı tıbbi rahatsızlıklardan biri olarak tanımlamışlardır. MÖ 3. yüzyılda yaşamış olan Yunan hekim İskenderiyeli Ammonius, bu rahatsızlığı tedavi etmek için cerrahi teknik ve özel aletler geliştirmesiyle tanınır ve bu nedenle "Lithotomos" veya "Taş Kesici" lakabını almıştır.

Buluntunun yeri, arkeologların binanın ne gibi bir işleve sahip olabileceği konusunda da meraklanmasına yol açtı. Eserin Herkül Tapınağı'na bitişik bir odada bulunması nedeniyle, araştırmacılar buranın ilahi şifa arayan hacıların tıbbi tedavi gördüğü yer olabileceğine inanıyor.