Aslında, günümüzde bazı popülasyonlarda Neandertal DNA'sının izleri hala mevcut olsa da, genetik materyallerinin çoğu zamanla ortadan kaybolmuştur. Bilim insanları bunun nedeninin, bu genlerin çoğunun faydalı olmaması ve doğal seçilim yoluyla kademeli olarak ortadan kaldırılması olduğuna inanıyor.

Araştırmacılar ayrıca modern insan Y kromozomlarında Neandertal DNA'sı bulunmadığını keşfettiler. Bu, erkek Neandertal fetüslerinin dişi Homo sapiens taşıyıcılarıyla uyumsuz olabileceğini ve muhtemelen gebelik başarısızlıklarına yol açabileceğini düşündürmektedir.

Dolayısıyla, binlerce eski geni modern bir insan yumurtasına yeniden yerleştirmeye çalışmak, öngörülemeyen ve potansiyel olarak tehlikeli sonuçlar doğurabilir.

Sıklıkla tartışılan bir diğer fikir ise klonlamadır. Ancak klonlama, yeniden yaratılacak türden canlı bir hücre gerektirir. Neandertaller 30 bin yıldan daha uzun bir süre önce yok olduklarından, bu tür canlı hücreler mevcut değildir.

Bilim insanları bunun yerine CRISPR teknolojisini kullanarak insan DNA'sını Neandertal DNA'sına benzeyecek şekilde değiştirebilirler. Bu yöntem, gri kurtlardaki bazı genleri değiştirerek onlara dev kurtlara benzer özellikler kazandırmak için zaten kullanıldı. Ancak ortaya çıkan hayvanlar gerçek dev kurtlar değildi. Aynı şekilde, bir avuç Neandertal geni taşıyan bir insan da aslında Neandertal olmazdı.

Gen düzenleme teknolojisi hızla ilerlese de, binlerce genetik değişikliği aynı anda yapma konusunda hala zorluk çekiyor. Bilim insanlarının DNA'daki tek tek harfleri değiştirmesine olanak tanıyan baz düzenleme gibi gelecekteki teknikler, büyük ölçekli düzenlemeyi sonunda kolaylaştırabilir.

Bazı uzmanlar, tamamen teorik olarak, tam bir Neandertal genomuna sahip bir bebek yaratmanın birkaç on yıl içinde teknik olarak mümkün hale gelebileceğine inanıyor. Ancak birçok araştırmacı, bu olasılığın tek başına deneyi haklı çıkarmadığı konusunda ısrar ediyor.

Bir Neandertali yeniden hayata döndürmek teknolojik olarak zor ve etik açıdan da sorunlu olurdu. © EvgeniyShkolenko via Getty Images

Birçok bilim insanı için etik sorunlar, teknik sorunlardan bile daha endişe vericidir.

Jennifer Raff, deneysel teknolojiler kullanarak yalnızca DNA'ya dayalı olarak yeni bir insan yaratma girişiminin ahlaki açıdan kabul edilemez olduğunu savunuyor; özellikle de yaratılan bireyin bu sürece asla rıza gösteremeyeceği göz önüne alındığında.

Hukuk uzmanı Hank Greely gibi diğerleri ise temel etik kaygının güvenlikte yattığına inanıyor. İnsan embriyolarını düzenleyen teknolojiler hala deneysel aşamada ve bilinmeyen riskler taşıyor.

Şu anda bir embriyoyu Neandertal'e benzeyecek şekilde değiştirmenin ne çocuk ne de taşıyıcı anne için güvenli olacağına dair hiçbir kanıt bulunmamaktadır.

Prosedür başarılı olsa ve sağlıklı bir birey ortaya çıksa bile, sosyal sonuçları yıkıcı olabilir. Modern insanların dünyasında büyüyen tek bir Neandertal, muhtemelen derin bir yalnızlık yaşayacaktır.

Toplulukları, ortak kültürleri ve kendilerinden ders alabilecekleri büyükleri olmayacaktı.

En kötü senaryoda, eleştirmenler bu tür bireylerin bilimsel merak konusu olarak değerlendirilmesinden veya araştırma ya da sergileme amacıyla hapsedilmesinden korkuyorlar. Bu ihtimal birçok araştırmacı için son derece rahatsız edici çünkü Neandertaller hayvan değil, insanlığın başka bir biçimiydi.

Bir diğer önemli soru da, bir Neandertal'i yeniden hayata döndürmenin faydalı bilimsel bilgi üretip üretmeyeceğidir.

Bugünün dünyası, Neandertallerin 30 bin yıldan daha uzun süre önce yaşadığı dünyadan çok farklı. İklim, ekosistemler ve sosyal yapılar büyük ölçüde değişti.

Dolayısıyla yeniden yaratılan bir Neandertal, türünün evrimleştiği ortamdan tamamen farklı bir ortamda büyüyecektir. Sonuç olarak, bilim insanları Neandertallerin gerçekte nasıl yaşadıkları hakkında çok az şey öğrenebilirler.

Örneğin, birçok araştırmacı Neandertallerin iletişim biçimleri ve karmaşık bir konuşma diline sahip olup olmadıklarıyla ilgilenmektedir. Kanıtlar iletişim kurabildiklerini gösterse de, dillerinin ne kadar gelişmiş olduğunu hala bilmiyoruz.

Bilim insanları yeniden canlandırılan Neandertallere modern bir dil öğretseler bile, bu onların binlerce yıl önce kullandıkları dil hakkında çok az şey ortaya çıkaracaktır.

Aynı sınırlama diğer yetenekler için de geçerlidir. Yeniden yaratılmış bir Neandertal'e okuma yazma veya matematik çözmeyi öğretmek, bize eski Neandertaller hakkında, tek bir modern insanı incelemenin tüm insanlık hakkında bize verdiği bilgilerden daha fazlasını vermez.

Bir Neandertal'i geri getirmek, onların kıyafetleri, alet teknolojileri veya avlanma stratejileri hakkında çok az bilgi sağlayacaktır. ©gorodenkoff via Getty Images

İnsan embriyolarının bu şekilde düzenlenmesi şu anda hem Amerika Birleşik Devletleri'nde hem de Avrupa Birliği'nde yasa dışıdır. Ancak, düzenlemeler dünya genelinde büyük farklılıklar göstermektedir.

Bazı uzmanlar, zengin bireylerin veya özel şirketlerin, yasaların belirsiz veya yetersiz uygulandığı ülkelerde bu tür deneyleri gerçekleştirebileceği konusunda uyarıyor.

Bu olasılık nedeniyle, biyoetikçiler bu tür teknolojiler daha da ilerlemeden önce küresel tartışmalar ve daha güçlü düzenlemeler yapılması çağrısında bulundular.

İlginç bir şekilde, araştırmacılar Neandertaller hakkında bilgi edinmenin çok daha iyi bir yolunun arkeolojik keşifler olacağını öne sürüyor. Buzda veya sulak alanlarda bulunan iyi korunmuş bir Neandertal cesedi, günlük yaşamları, kültürleri ve çevreleri hakkında olağanüstü ayrıntılar ortaya çıkarabilir.

Ünlü Buz Adam Ötzi ve Danimarka'nın Tollund Adamı gibi keşifler, eski insan toplumlarına dair anlayışımızı çoktan dönüştürdü.

Birçok açıdan, doğal ortamda korunmuş bir Neandertal bulmak, bize eski akrabalarımız hakkında laboratuvarda bir Neandertal yaratmaya çalışmaktan çok daha fazla şey öğretebilir.

Kaynak: FUTURA The media exploring the World