Araştırmacılar, kontrol amacıyla, üzerinde insan faaliyetine dair hiçbir iz bulunmayan, pigmentsiz mağara duvarı parçaları topladılar; bu parçalar özellikle hiçbir şey içermemeleri gerektiği için seçilmişti. Portekiz'deki Escoural Mağarası ve İspanya'nın kuzeyindeki Covarón Mağarası'ndan alınan bu kontrol örneklerinden ikisinde, yine de antik insan DNA'sı bulundu.

Bu sürpriz, İber Yarımadası'ndaki Paleolitik mağara sanatının tarihlendirilmesi ve kimyasal karakterizasyonuna odaklanan çok uluslu bir iş birliği olan First Art projesi kapsamında çalışan Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü'nden bir ekip tarafından Nature Communications'da yayınlanan yeni bir çalışmanın merkezinde yer alıyor. Amaçları, antik DNA'nın kaya sanatı pigmentlerinde hayatta kalıp kalamayacağını sorgulamaktı. Buldukları şey ise daha karmaşık ve daha ilginçti.

Ekip, İspanya ve Portekiz'deki 11 mağarada bulunan 24 kaya resim panelinden 54 örnek aldı. Paneller, en eski Paleolitik sanat eserlerinden bazılarını temsil ettiği düşünülen ikonik olmayan geleneği yansıtan basit işaretler ve geometrik şekillerin yanı sıra, Extremadura'daki Maltravieso Mağarası'ndan el şablonları ve Altamira Mağarası'ndaki figüratif resimlerle ilişkili pigment parçalarını içeriyordu. Ayrıca, bitişik pigmentsiz duvar yüzeylerinden, tortulardan, hayvan kemiklerinden ve muhtemelen duvarlara pigment püskürtmek için hava fırçası görevi görmüş, iç kısmı kırmızı aşı boyasıyla kaplı bir kuş kemiğinden de örnekler aldılar.

Altamira'nın çok renkli tavanından alınan pigment örnekleri analiz edildi. ©Matthias Meyer

54 örneğin yalnızca beşinde otantik antik insan mitokondriyal DNA'sı elde edildi. Burada otantiklik, belirli bir şeyi ifade eder: DNA moleküllerinde zamanla biriken sitozin-timin değişimlerinin karakteristik deseni, gerçek anlamda eski dizileri modern kirlenmeden ayıran kimyasal bir yaş parmak izi. Kirlenmenin sürekli bir metodolojik tehdit olduğu bir alanda, bu hasar desenleri son derece önemlidir.

Mağara duvarlarında ve kaya resimlerinde antik insan DNA'sının korunmasının incelenmesi © Nature Communications (2026)

Merkezdeki görseller, 11 arkeolojik alanın her birinden temsili bir kaya sanatı figürünü göstermektedir. Bunların etrafında, pigment toplama için farklı metodolojik yaklaşımlar gösterilmiştir: a) Kalsitten neşterle örnek toplama, b) Tyvek gazlı bezle örnek toplama, c) Huni ile örnek toplama, d) Duvar çıkıntısından neşterle örnek toplama, e) Tarihlendirme için kabuk örneği toplama, f) Neşterle kalsit nodülünün çıkarılması, g) Yerden neşterle örnek toplama, h) Kaya çatlağından neşterle örnek toplama.

Kaynak: Anthropology.net